Dünya, Ay ve Güneş’in Özellikleri ve Birbirlerine Olan Etkileri

Sümerlilerden bu yana insanoğlu her zaman evreni, uzayı ve uzaya ait kavramlar olan dünya, ay, güneşi anlamaya ve açıklamaya çalışmışlardır.  Her çağda dünya, güneş ve ay ne işe yarar, aralarında ne tür ilişkiler olduğu hep merak edilmiş ve elde olan bilgilerle bu tür sorular cevaplanmaya çalışılmıştır. Bizde bu yazımızda her insanı ilgilendiren bu üç temel kavramı ve aralarındaki ilişkiye kısaca değineceğiz.

Dünya  ve Ay

Eskiler neden Dünya’nın düz olduğunu düşünürlermiş ki? Ay tutulması sırasında, Dünyanın Aya düşen gölgesinin çember şeklinde olması bile Dünyanın yuvarlak olduğunu göstermeğe yeterdi…

Ama, tabiatıyla bunu düşünebilmek için, önce merkezinde Güneşin, onun çevresinde gezegenlerin, gezegenlerin çevresinde ise kendi uydularının döndüğü bir “Güneş sistemini” kavramlaştırabilmek ve “Ay tutulmasını” cinlerle perilerle değil bir “doğa olayı” olarak açıklayabilmek gerekiyordu.

Dünya gezegeni (Terra), Güneş sisteminin içten dışa doğru üçüncü gezegenidir. 4.5 milyar yıl (4.5×109) kadar önce oluştuğu hesaplanıyor. Güneş sisteminde varlığını saptadığımız tek biyolojik yaşam yuvasıdır.

Hayallerimizde, kendimizi uzayın derinliklerine yol alan bir uzay gemisinde, fantastik serüvenlerin kahramanları olarak canlandırırız. Gerçekte, bizler hepimiz birer uzay yolcusuyuz. Gemimizin adı, Dünya Gezegeni… Uzayda, saatte 108 000 km (67 000 mil) hızla yol alıyoruz.

Ne var ki bu yolculuğu, çevremizdeki gök cisimlerinden bağımsız, kendi seçtiğimiz yönlerde değil; dev bir uçak içinde biteviye dönen bir sinek gibi, Güneş ve Gökada sistemimiz ile birlikte gerçekleştiriyoruz. Daha kendi gezegenimizin çekim alanından bile kurtulup bağımsız bir rota çizebilmemiz için, 11.18 km/sn’lik (ekvatorda) bir kaçış hızı üretebilmemiz gerekiyor.

Gezegenimizin hızla dönmesi ve erimiş nikel-demir çekirdeği sayesinde oluşturduğu manyetik alan, ve yoğun atmosferimiz de eklendiğinde, bizleri Güneş ve diğer yıldızlardan gelen zararlı ışınlardan koruyor. Uzayda serseri gezen göktaşlarına karşı da koruyor; bunların büyük çoğunluğu, hava tabakaları ile sürtünmeden dolayı, yüzeye düşemeden yanıp buhar oluyor… Burası bizim uzay gemimiz ve bildiğimiz tek yaşam yuvası…

Ve düşününüz ki, yol açtığımız çevre sorunları ve kaynaklarınımızı hesapsız harcamamız sonucunda, kendi yaşam yuvasını yok eden farelerden farkımız yok…

Gezegenimiz, Kuzey ve Güney kutuplarını birleştiren eksen çevresinde 23 saat 56 dakika 4.09 saniyede döner… Güneşin çevresinde, saniyede ortalama yaklaşık 30 kilometre (tam olarak, 29.79 km/sn) hızla, turunu 365.2564 günde tamamlar…

Dünya gezegeninin doğal tek uydusu Ay’dır. Ay, Dünyanın çevresindeki bir turunu 271/3 günde tamamlar. Kuzey kutbundan bakıldığında, Dünyanın ve Ayın kendi eksenleri çevresindeki dönüşü saatin ters yönündedir.

Dünyanın ekseni, Güneş çevresindeki yörüngesine göre 23.5 (tam olarak: 23.45) derece eğiktir. Mevsimler bu sayede oluşur…

Dünya-Ay düzlemi de, Dünya-Güneş düzlemine göre yaklaşık 5 derece eğiktir; öyle olmasaydı her ay mutlaka bir kez ay tutulması oluşurdu…

Dünya gezegeninin yarıçapı ekvatorda 6,378.14 kilometre; kitlesi 5.976e+24 kg, ortalama yoğunluğu 5.515 g/cm3 olup, böylece Güneş sistemi üyeleri arasındaki en yüksek yoğunluğa sahiptir. En düşük yoğunlukta olan gezegen ise Satürn’dür. (0.69 g/cm3). [Referans için, sıvı suyun 1 g/cm3 kabul edilen değerini düşünün.]

Gezegenimizin ortalama yoğunluk olarak dev Satürn veya Jüpiter’in üstünde olması çok doğal: Biz ayağımızı sağlam kayalara basıyor, gemilerimiz denizler üstünde yol alıyor iken, o dev gezegenler ise büyük ölçüde gaz bulutlarından oluşuyor… Unutmayalım: Evrende bildiğimiz tür teknolojik uygarlıkların oluşması için ilk koşul, birilerinin sağlam bir zemin üzerinde “ayakları” üstünde doğrulup, “ellerinin” serbest kalabilmesi…

Soluduğumuz havanın yaklaşık %21’i oksijen, %78’i azot olup, diğer gazların toplamı geri kalan %1’i oluşturur… (Kimi kaynaklarda, son iki değer, yaklaşık %77 ve %2 olarak verilmektedir.) Oksijenin hemen tamamı canlı organizmaların ürünüdür.

Dünyanın “Hill” alanı 1.5 Gm (930 bin mil) yarıçapındadır ve uydusu Ayın yörüngesi tabiatıyla bu alan içindedir. Hill alanı, bir gök cisminin, çevresinde döndüğü daha ağır bir gökcisminin etkisine rağmen — burada Güneş — egemen olduğu yerçekim alanıdır.

Ay, Dünya’dan yaklaşık 234 bin mil (376 bin kilometre) uzaklıktadır. Ayın yerçekimi Dünyanın altıda biri kadardır. Dolayısıyla, Dünyada 95 kilo ağırlığında olan bendeniz, Ay yüzeyinde 18 kiloya düşer, panterler gibi sıçrayabilir, ceylanlar gibi zıplayabilirdim…

Ayın kütlesi, Dünyanın seksende biri kadardır… Dünya ve Ay’ın birbirleri üzerinde yerçekimi etkileri vardır. Tabiatıyla, Ayın Dünyanın kendisine bakan yakın yüzündeki çekim etkisi, o sırada arkada kalan yüzüne göre daha fazladır. Bu çekim karalar üzerinde farkedilebilir pek bir etki göstermez; ama okyanuslar ve denizler Aya doğru yaklaşık 60-65 santimetre “uzarlar”… Sonuçta günde iki kez oluşan gelgit hareketleri meydana gelir…

Ay Dünyanın çevresinde saniyede yaklaşık 800 kilometre hızla dönmektedir. Bu hız giderek yavaşlamakta ve uydumuz giderek bizden uzaklaşmaktadır. Ay, Dünyaya her yıl yaklaşık 3 cm daha uzaktadır…

Gerek kendi ekseni çevresindeki dönüşünü, gerekse Dünya çevresindeki yörüngesini — her ikisini de — 27.3 günde tamamladığı için, Ayın Dünyamıza daima aynı yüzü dönüktür…

Ayı, Güneşten yansıttığı ışık dolayısıyla görebiliyoruz. Dolayısıyla hilalden dolunaya ve yeniden hilale değişimler, Ay’ın Güneş ve Dünyaya göre olan konumundan kaynaklanmaktadır…

Bir takvim ayı içinde iki kez dolunay durumu kabaca 23/4 yılda bir ortaya çıkar.

Güneş

Bir yıldız olarak, Güneşimiz, kütle, büyüklük, ısı, vb. açısından, gökadamızda ortalama ve sıradan bir yıldızdır. Bu grup yıldızlar “sarı cüceler” sınıfında yer alır.

Yaşının 4.6 milyar yıl olduğu, bir aksilikle süpernova haline filan dönüşmezse bir beş milyar yıl kadar daha parlamağa devam edeceği hesaplanmaktadır!…

Çekirdek ısısının 15 milyon derece santigrad olduğu düşünülmektedir!! Burada hidrojen füzyonu ile helyum oluşurken, sürecin oluşturduğu enerji, atomaltı parçacıklarla çarpışa çarpışa çetin bir yolculuktan sonra yüzeye ulaşır ve bu cehennem fırınını sonunda terkeder; çevreye ısı ve ışık şeklinde yayılır.

Güneşimiz, Güneş sistemi toplam kütlesinin %99.86’ını oluşturur. Başka bir deyişle, dev gezegen Jüpiter dahil, gezegenler, astroidler, vb. hep birlikte sistemdeki toplam kütlenin yalnızca %0.14’ünü oluşturuyor.

Güneş’ten bize ulaşan enerji, aslında binlerce yıl öncesinden bu yıldızın çekirdek bölgesinden yola çıkmış olan enerjidir. Bu sürenin tamamına yakınını, Güneşi oluşturan yoğun atomların arasından geçerken harcamış, Güneş’i terkettikten sonra yalnızca sekiz dakika içinde bize ulaşmıştır…

Güneş lekelerinin koyu renkli görülmesinin nedeni, çevrelerindeki alanlara göre ısının daha düşük olmasıdır. Güneş ortalaması olan 5800 santigrad ısıya karşılık, güneş lekelerindeki ısı 3800 santigrad derecededir… Güneş lekeleri 11 yıl döngülük bir enerji salınım örüntüsü izlerler.

Güneşin, Pluto gezegeninden, Dünyadakine kıyasla 1600 kez daha sönük görüneceği hesaplanmaktadır.

Çoğu eski uygarlıklarda insanlar Güneşe Tanrı olarak tapmış; güneş tutulmasını Tanrının öfkesi olarak yorumlamışlardır. Bu öfkeden sakınmak amacıyla da dua ve kurban verme ritüellerine yönelmişlerdir.

Bugün bile, bizim ülkemizde halk arasında, ay tutulmasının öteki milletlere, güneş tutulmasının ise Türklere uğursuzluk getireceği inancı yaygındır


Bu haberi beğendiysen : FaceBook ta paylaş



38 Responses to Dünya, Ay ve Güneş’in Özellikleri ve Birbirlerine Olan Etkileri

  1. bahar cangöz dedi ki:

    bune yaa hiç bişe yok halla halla sinir oluyorum bulmayınca

  2. akasya dedi ki:

    yha özelliklerini istiyoruz saçma sapan şeyler çıkarıosunuz karşıma lüftenn yani yaaa ögrenci milletine harbiden yazıkkkkkkkkkkk

  3. MERVE YAVUZ dedi ki:

    bu ne arkadaş aradığım bir şey yok yha off

  4. gggggggggg dedi ki:

    berbat aradığım dışında her şey var

  5. hihi dedi ki:

    gerçekten güzeldi

  6. İrem dedi ki:

    BENİM ÇOK İŞİME YARADI BENCE ÇOK GÜZEL ŞEYLER YAZIYOR 🙂

  7. emirhan dedi ki:

    bence süper bir şey ve başka şeyler söylenebilir.Yalnız çok uzun 🙂

  8. gamze taşçı dedi ki:

    bencede çok güzel olmuş

  9. bayram halıcı dedi ki:

    bence çok saçma olmuş

  10. nisa karasu dedi ki:

    muhteşem çok işime yaradı 100 aldım

  11. ali demir dedi ki:

    cok güzel yüzde yüz akalım yarına ödevim var
    iy not almasam ben ittim  😀

  12. DENİZ SARİ dedi ki:

    çok uzun ama ödev için yapacağız
    bayyyyy

  13. DENİZ AL dedi ki:

    İĞRENÇ

  14. harungökoluk dedi ki:

    ben biraz daha açık bilgiler istiyordum ve bu kadar uzun istemiyordum.

  15. antepşanser dedi ki:

    bune yaaaaaaaaaaaaaaaaaaa

  16. antepşanser dedi ki:

    offffffffffffffffffffffffffffffff

  17. mallllllllll dedi ki:

    canımı çok sıktın siktirgit

  18. gamze akada dedi ki:

    hiç birşey anlamadım

  19. nergis yoldaş dedi ki:

    ben beğendim ama yazı birazcık uzun

  20. ebru memiş dedi ki:

    Aradığım şey yok

  21. ebru memiş dedi ki:

    Aradığım şey yok
     ama  çok 

  22. gemkıl dedi ki:

    işime yaradı

  23. Anonim dedi ki:

    bu ne ya 

  24. berfin dedi ki:

    bu ne uzun birşey ya yuhyani

  25. gamze dedi ki:

    bence çok güzel ben hepsini yazdım bile 1 saatte yazdım ellerim yorulduuuuuuuuuuuuu be biraz kısa yazın beeeeeeeeee

  26. sedef dedi ki:

    ben çok aşk……………..den

  27. begüm dedi ki:

    çok saolun çok yardımcı oldunuz bakalım kaç alacağım gerçekten de koca performans ödevi bitti yani fazladan bilgi de var süper çok saolun yaa iyiki varsınız yoksa ben daha 50 tane yer araştıracaktım ilk size baktım ve ödevim bitti saolun yaaa

  28. ali dedi ki:

    bune beeeeeee

  29. gülsen dedi ki:

    ödevlerimizi yapmak için çok güzel bir şey

  30. galatasaray dedi ki:

    hiç işime yaramadı teşekkür ederm size portfolyo sunumuna çok yaradı harbiden :((

  31. YORUMA BAK dedi ki:

    Ne için yazdığımı bilmiyorum 😛 😛 😀 😀 3:)

  32. seda dedi ki:

    Senin işine yaramaz ama bizim işimize yarar canısı

  33. seda dedi ki:

    Bizim işimize yarıyor canısı

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Genel