Kategoriler
TEKNOLOJİ

BlackBerry Z10 Teknik Özellikleri

blackberrr_z10_resim_görsel

Blackberry, bir dönem en çok tercih edilen akıllı telefonların başında geliyordu. Hatta bir Türk tasarımcısının ürünü olan klavyeli model adeta efsane haline gelmişti. Fakat son yıllarda Apple ve Android tabanlı Samsung ile HTC gibi markaların akıllı telefon modelleriyle hızlı yükselişi, Blackberry’nin pazar payına büyük darbe vurdu. RIM hisseleri, 2008’den bu yana yüzde 90 değer kaybetti.İşte bu nedenle Blackberry’nin ilk tam dokunmatik ekranlı akıllı telefonu Z10 u piyasaya çıkartıyor. Cihazla ilgili teknik özellikler yayınlanır yayınlanmaz sizlerle paylaşacağız.

Kategoriler
Genel Kültür SAGLIK

En İyi Su arıtma Cihazı Hangisi Karşılaştırmalı Özellikleri Fiyatları ve Yorumları

Son günlerde damacana sularla ilgili hijyen sorunu birçok vatandaşımızı kesin ve etkili çözüm olan su arıtma cihazlarına yönlendirdi. Piyasada birçok su arıtma cihazı markası mevcut. uzmanportal.com olarak sizler için araştırdık, siz değerli okuyucularımızın yorumlarını da bekliyoruz.

İhlas Aura Reverse Osmosis
R.O 101 F ve R.O 101 Mmodelleri ailelerin günlük içme, sebze, meyve yıkama, yemek yapma, çay demleme ihtayaçları göz önüne alınarak dizayn edilmiştir. Standart ölçüleri ile tüm mutfakların tezgah altına monte edilebilir. Aura Reverse Osmosis servis uzmanları tarafından montaşı yapılan sistemlerin kullanımı çok kolaydır. 700 tl den başlayan fiyatlarla…

AQUA 01
Reverse Osmosis (Ters Ozmoz), Günlük Kapasite 300 Lt , 5 Aşamalı Su Arıtma, 8 Lt Dahili Depo, Hızlı Değiştirilebilir Filtreler, 75 GPD Filmtec Mebrane

Ro su arıtma
HZ-150M
6 Kartuşlu Filtre Sistemi Pompasız Mineral Filtreli
2 Yıl Garanti
12 Litre çelik Tank
Uzun Krom Musluk
75/80 GPD Made in Usa Membran Filtre
450 tl den başlayan fiyatlarla…

10″ 5 Micron Sediment Tortu Filtrasyonu: Sularda bulunan çözünmemiş askıda katı maddelerin (tortu, kum, çamur v.s.) oluşturduğu kirliliğe bulanıklık denir. Askıda katı maddelerin oluşturduğu kirliliği giderme, filtrasyon işlemi ile yapılmaktadır. Bu filtre suyunuzda bulunabilecek Partiküller, Kir, Tortu, Kum arıtımı için kullanılır.

10″ inline Granül Aktif Karbon (GAC) Filtresi: Suda bulunan klor, renk, tat ve koku veren eriyik gazlar, artıklar ve organik maddelerin arıtımı için kullanılır.
Bu aktif granül karbon filtre yüksek performanslı aktive edilmiş karbondan oluşmaktadır ve klorin, koku, organik kirleticiler, böcek ilaçları ve koku ile tadı etkileyen kimyasallardan arındırır.

10″ 1 Micron Sediment Tortu Filtrasyonu : Sularda bulunan çözünmemiş askıda katı maddelerin (tortu, kum, çamur v.s.) oluşturduğu kirliliğe bulanıklık denir. Askıda katı maddelerin oluşturduğu kirliliği giderme, filtrasyon işlemi ile yapılmaktadır. Bu filtre suyunuzda bulunabilecek Partiküller, Kir, Tortu, Kum arıtımı için kullanılır.

80 GPD Filmtec Membran Filtre TW-1812: Günde 80 galon su işleyen ince film kompozit (TFC) kaliteli membran. Suyunuzda olabilecek sert su kontaminantları ortadan kaldırır: arsenik,kurşun, bakır, baryum, krom, cıva, sodyum, kadmiyum, florür, nitrit, nitrat ve selenyum,bakteri ve virüsleri atık bölümünden dışarı atar %100 güvenli içme suyu verir.

Gümüş İyonlu İnline Post Karbon Filtre: Mebran filtreden cıkan su, saflığa yakın olup, içim olarak hamdır. Birçoğumuz bu suyun tadını beğenmeyiz. Post karbon filtre ile bu hamlıktan cıkar, içimi hoş bir hale gelir. Bir dağ kaynağından çıkan su gibi bir hale ulaşır. Gümüş iyonlar sayesinde bakteri oluşumunu engeller.

6. Aşama : Tamamen Doğal Mineral Filitre: Mineral filtre ekleyerek temiz su niteliklerini geliştirerek Kalsiyum, Magnezyum, Sodyum, Potasyum ve diğer hazır birçok doğal maden sularında bulunan mineraller düzgün insan gelişimi ve sağlığı için bu mineraller gereklidir.

Bu Mineralize sonrası mineralize su insan bedeninin sağlıklı gelişimi için gerekli mineralleri mükemmel ve dengeli bir oranlara sahiptir.Bu Mineralize filtre üst uzmanlar tarafından Askeri Tıp Akademisi Tayvan′da tasarlanmıştır.

Kalsiyum – diş ve kemikler için bir temel madendir.damar ve kaslar iyi işleyen kalp atışları normal ve sağlıklı bir biçimde düzenlemek için gereklidir.
Magnezyum – 300′den fazla farklı biyokimyasal işlevleri bir insan vücudunun iç kısmını alır ve bağışıklık sistemi ve kan dolaşımı için doğru bir karar faktörüdür.Kanser ile ilgili hastalıklar ve böbrek hastalıklarını önler.

Kategoriler
Genel Kültür

F 35 Lightning II Nedir? Müşterek Taaruz Uçağı Projesi

Artan maliyet çalışmalrı yüzünden zor günler geçiren müşterek taaruz uçağı F 35 bun rağmen gelişmiş özellikleriyle dikkst çekmeye devam ediyor. F-35 Lightning II (Yıldırım II) (Joint Strike Fighter / Müşterek Saldırı Uçağı), savaştaki her amaç için farklı uçak geliştirmenin masraflı olmasından dolayı tek bir uçağın tüm görevleri yerine getirmesi amacıyla tasarlanan bir savaş uçağıdır. Aynı zamanda ABD’nin son insanlı savaş uçağı projesidir.

ABD, deniz ve hava kuvvetlerindeki F-16, A-10, F/A-18(yeni olan E/F “Super Hornet” varyantları hariç), AV-8B’leri İngiltere ise Harrier’ları bu uçak ile değiştirecektir. Uçağın üretim projesinde 9 ülke yer almıştır bu ülkeler içinde Türkiye de bulunmaktadır ve bu projeye toplam 11 milyar $ yatırmıştır(alınacak uçakların maliyetleri ile birlikte). Türkiye elindeki F-16’ları bu uçak ile takviye edip değiştirecektir. Uçak F-22’de kullanılan teknolojilerden faydalanılarak üretilmiştir. Radardaki izi F-22 kadar küçük olamasa bile günümüz uçaklarından düşüktür. Bunu sağlamak için silah istasyonları gövdenin içine saklanmıştır. Dikine inip kalkabilmesi için bir modeli de vardır, bu sayede uçak gemilerine ve elverişsiz yerlere rahatlıkla inebilecektir. Uçak gemisine inip kalkarken mancınık ile fırlatılabilmesi ve kanca ile yakalanabilmesi için gövde altı saglamlaştırılmıştır. Tek kişilik ve tek motorludur.

Uçağın parçalarının %80’ini paylaşan üç farklı yapılanması üretilmektedir:

F-35A, Geleneksel kalkma ve inme (CTOL)
F-35B, Kısa kalkış dikey iniş (STOVL)
F-35C, Uçak gemileri için tasarlanmış (CV) versiyon.

F-35 2040’lı yıllarda dünyanın en önde gelen avcı uçağı olması için tasarlanmıştır. Ayrıca havadan-havaya yeteneği olarak F-22’den sonra gelen tek uçak olarak da planlanmıştır. F-35 tasarlanırken gereksinim duyulan özellikler ise şunlar olmuştur: Geçmişteki avcılardan dört kat daha fazla etkili havadan havaya mücadele, sekiz kat daha etkili karaya saldırı, üç kat daha etkili stratejik keşif ve hava savunması. Manalı olarak bu yetenekleri geçmişte kalan uçaklardan daha küçük ayak izi (radar izi) ve daha uzun menzille yerine getirmelidir.

Aslında uçak ABD Donanması’nın V/STOL ihtiyacı nedeni ile tasarlanmıştır.AV-8 Harrier II uçağının başarısızlığı, yerine başka bir uçak aranmasına neden olmuştur.Ayrıca NATO ülkelerindeki F-16’ların yerini doldurabilecek yeni bir ticari savaş uçağına ihtiyaç vardı.Böylece Birleşik Devletler hem para kazanacak hem de sattığı klasik kalkış yapabilen uçaklardan kendi için ürettiği V/STOL uçakların maliyetini çıkarabilecekti.Diğer ülkelere F-22 satışı olmadığından doğal olarak talep bu uçağa yönlenecektir.

Türkiye JSF(Joint Strike Fighter) Projesine 12 Temmuz 2002’de yedinci uluslararası partner olarak katılmıştır. Ayrıca Türkiye yapacağı F-35 üretimi ile ilgili olarak karşılıklı anlayış muhtırası imzalamıştır. Türkiye 116+18 adet F-35A “CTOL/Hava Kuvvetleri(Geleneksel kalkma ve inme)versiyonu” siparişinde bulunmuş ve bu uçaklar için 11 milyar $ (Amerikan Doları) ödeyeceği bildirilmişitir. Türkiye’deki uluslararası üretime katkıyı Tusaş Havacılık ve Uzay Sanayi tarafından lisanslı olarak yapılması planlanmaktadır.Ayrıca üretilen bütün uçakların motor bölümü ve diğer kısımlardan bazılarının parçaları Türkiye’de üretilecektir.İlk motor teslimatı yakın zaman önce gerçekleşmiştir.Ayrıca uçağın elektronik kablo tesisatını üreten Hollanda’lı firma dördüncü fabrikasını Türkiye’de açmıştır.Türkiye için ilk teslimatın ise 2014 yılında alınması planlanmaktadır.

Kategoriler
Genel Kültür

Isıya Dayanıklı Borcam Nedir? Çeşitleri ve Fiyatları

Uzmanportal olarak sizler için araştrdık; 19. yüzyılın sonlarına doğru, Otto Friederich Schott, Carl Zeiss ve Ernst Abbe (Almanya) , Jena’da Glastechnische Versuchsanstalt adını verdikleri, cam ürünlerinde uzmanlaşacak bir fabrika kurdular. Fabrika yüksek kalitede mercek, mikroskop, dürbün vb. optik ürünlerle ünlendi. Daha sonra Schott ve Assoceates Jena Glassworks adını alacak ve 1919′dan itibaren de Carl Zeiss vakfının bünyesine katılacaktı. 1884 yılında bu üçlü, ana bileşenler olan boron oksit ve silisyumdan ötürü borosilikat cam olarak bilinen, ısıya ve kimyasal maddeye dayanıklı yeni bir cam çeşidi üretti. Derken 1912′de, Corning Glass’dan J.T. Littleton, Eugene Sullivan ve William Taylor, Almanların borosilikat camını Nonex adlı ısıya dayanıklı cam olarak geliştirdiler; bu ürün önce sadece sanayi amaçlı kullanıldı. Rivayete göre bu camı fırında yemek pişirmekte kullanma düşüncesi 1913 yılında şöyle doğmuş: Corning teknisyenlerinden birinin eşi, Nonex marka bir akümülatör kavanozu içinde kek pişirmiş.

Sonuç olarak firma, evlerde kullanılmak üzere ilk fırına dayanıklı camı geliştirdi. 1915′te Pyrex ticari markası ile piyasaya sürüldü.

Kategoriler
TEKNOLOJİ

Sony Tablet PC S1 ve Sony Tablet PC S2 (P) Teknik Özellikleri

Sony Tablet P serisi tablet pc lerden farklı tasarımlarıyla ayırtediliyor.Menteşeli tasarım onu eşsiz kılıyor. alt ekranı gerektiğinda klavye veya yönlendirme tuşu olabilirken üst ekran yine dokunmatik ekran oluyor. Kapanınca 26mm 180 x 79 ebatlarıyla kitap kadar oluyor.

P serisi 1GHz çift çekirdekli işlemci, 512 MB Ram , 5.5 “1024 x 480 piksel panelleri ve hem WiFi ve 3.5G bağlantısının yanısıra VGA ön kamera, Micro SD kart desteği ve 5 MP ana kamerayla HD çekim yapabiliyor.

Sony Tablet P serisi

 

 

Network:

GSM + UMTS

Data:

GPRS + EDGE + UMTS (3G) + HSPA + WiFi

ekran:

2 x 5.5″ 1024 x 480 pixels

Kamera:

5 megapixels (ana kamera)

0.3 megapixel (ön kamera)

ebatlar:

180 x 158 x 14mm (açık) / 372 gram

Bluetooth:

Var

Memory card:

MicroSD

Infra-red:

yok

Polyphonic:

var

Java:

Optional

GPS:

var

OS:

Android 3.2

Pil ömrü

5 gün standby / 6.5 saat video oynatabilme

 

 

Sony Tablet S serisi

 

 

Network:

GSM + UMTS

Data:

GPRS + EDGE + UMTS (3G) + HSPA + WiFi

Ekran:

9.4″ 1280 x 800 pixels

Kamera:

5 megapixels (Ana kamera)

0.3 megapixel (ön kamera)

ebatlar:

Tablet
241 x 174 x 10-21mm / 598/625g

Bluetooth:

var

Memory card:

MicroSD

Infra-red:

yok

Polyphonic:

var

Java:

Optional

GPS:

var

OS:

Android 3.1 or 3.2

Battery life:

17 gün standby / 6 saat video oynatabilme

Kategoriler
TEKNOLOJİ

Nokia 700 Zeta Ceptelefonu Teknik Özellikleri, Resimleri ve Fiyatı

Nokianın en küçük ve hafif modeli olan Nokia 700 özellikleriyle dikkat çekiyor. Nokia 700 3.2 ” (360 x 640) piksel dokunmatik ekranıyla, LED flaş ve 720p HD video kaydedebilme özelliğiyle,GPS, Bluetooth, genişletilebilir microSD hafıza, FM radyo, 5 megapiksel kamerasıyla benzerlerinden ayırt edilen bir olacağa benziyor. İşte sizler için hazırladığımız Nokia 700 Tablosu resmi ve videolu anlatımı:

 

Nokia 700 Modeli Tablosu

Model:

Q3 2011

Network:

GSM 850 / 900 / 1800 / 1900 +
UMTS 850 / 900 / 1700 / 1900 / 2100

Data:

GPRS + EDGE + UMTS (3G) + HSPA + WiFi

Ekran:

3.2″ 360 x 640 pixels

Kamera:

5 megapiksel

Ebatlar:

110 x 51 x 9.7mm / 96 gram

Bluetooth:

Var

Hafıza KArtı:

MicroSD

Kızıl Ötesi:

Yok

Polifonik melodi:

Var

Java:

Var

GPS:

Var

OS:

Symbian Belle

Pil Ömrü:

4.7 Konuşma/ 18 gün standby (3G)

Kategoriler
TEKNOLOJİ

Nokia 500 Teknik Özellikleri ve Fiyatı

Tasarımı C serisini andıran Nokia 500, gelişmiş özellikleriyle öne çıkıyor. Wi-Fi, GPS ve FM radyo, Bluetooth ve USB bağlantısı ve 5 megapiksel kamerası ile yüklü bir donanıma sahip olmasının yanı sıra Synbian işletim sisteminin son sürümü ANNA işlrtim sistemiyle de diğerlerinden ayrılıyor.

 

Nokia 500

Model:

Q3 2011

Bağlantı:

GSM 850 / 900 / 1800 / 1900 +
UMTS 850 / 900 / 1700 / 2100

Data:

GPRS + EDGE + UMTS (3G) + HSPA + WiFi

Ekran:

3.2″ 360 x 640 16m

Kamera:

5 megapixels

Ebatları:

111 x 54 x 14mm / 93 gram

Bluetooth:

Var

Hafıza Kartı:

MicroSD

Infra-red:

Yok

Polyphonic:

Var

Java:

Var

GPS:

Var

OS:

Symbian Anna

Batarya:

5 saat konuşma / 18 gün standby (3G)

 

Tanıtım videosu:

Kategoriler
TEKNOLOJİ

Kriptolu Dinlenemeyen Ceptelefonu Enigma T301TR Fiyatı ve Özellikleri

Dinleme ve teknik takibe takılma vakalarının çok görüldüğü ülkemizde, bunun gibi konulara karşı duyarlı kişiler için yeni bir telefon piyasaya çıkıyor. İçinde bulundurduğu yüksek güvenlik teknolojileri ve üstün şifreleme tekniği sayesinde dinlenmeye karşı çok özel önlemler alan kriptolu cep telefonu Enigma T301TR, üçüncü şahısların gerçekleştirdiğiniz konuşmayı dinlemesini imkansızlaştırmayı başarıyor. Ayrıca cihaz kripto ismi verilen teknolojiyle birlikte cihazın dinleniyor olsa bile, gelen ve giden seslerin matematiksel fonksiyonlara dönüştürerek üçüncü şahısların gerçekleştirdiğiniz görüşmelerden bir anlam çıkaramamasını başarıyor.Yüksek güvenlik teknolojisi kullanan kriptolu Enigma T301TR’ler, kendi aralarında yaptığı görüşme ile üçüncü şahısların dinleme yapmasını engelliyor. Yazılımın yanı sıra donanımı da kripto teknolojisine sahip telefon üzerinden ortam dinlemesi de yapılamıyor.
Tüm bayilerde C5 Electronic tarafından satışa sunulacak Enigma T301TR cep telefonlarının Teknosa mağazalarında 15 gün boyunca sınırlı olarak satılacağıbelirtildi. Enigma T301TR cep telefonlarının şifre sisteminin, iletişim şifreleme ve kriptolama kalite standardı olan INTSEC garantili olduğu da kaydedildi.
Özel bir şifreleme teknolojisine sahip kriptolu, dinlenemeyen cep telefonu Enigma T301TR’nin 15 günlük bir süre dilimi içerisinde TeknoSA’da da boy göstereceği açıklanırken fiyat etiketi ise 3.500 TL olarak bildirildi.

Kategoriler
TEKNOLOJİ

Motorola XT883 Teknik Özellikleri Fiyatı ve Genel Bilgileri

Uzman portal olarak sizlere son model cep telefonlerını tanıtmaya devam ediyoruz. En yeni Motorola android cihazı Motorola XT 833 basına tanıtıldı. Bir önceki versiyonu Milestone 2 ye göre önemli ölçüde güncellemeler yapılmış. Çift çekirdekli 1Ghz işlemciyle cihaz bir hayli hızlı olmuş. Motorola XT833 4 inç ekran boyutuyla bir önceki sürümünden hem daha büyük hemde daya yüksek çözünürlüğe kavuşmuş. 8Mp flashlı kameranın yanısıra 3g görüntülü konuşmalar için bir de ön kamerası mevcut.

Motorola XT833 özellikleri saymakla bitmiyor. Motorola XT833 16 GB dahili hafızanın yanısıra arttırılabilir microSD kart yuvasıyla daha geniş ufuklara yelken açmanızı sağlayacak. Klavyesi sayesinde kolay kullanım sağladığının yanısıra Android 2.3 işletim sistemiyle oldukça kullanışlı.

Kategoriler
Genel Kültür

Petrol Nedir? Nasıl Çıkartılır?

Zamanımızın en önemli yakıt kaynağı petroldür. işlenmiş petrol araçlarda, yan ürünleri de hayatımızın bütün alanlarında kullanılmaktadır. Nedir bu petrol beraber inceleyelim. Yer yağı, Neft ya da petrol, hidrokarbonlar oluşmuş, sudan yoğun kıvamda, koyu renkli, arıtılmamış, kendisine özgü kokusu olan, yeraltından çıkarılmış doğal yanıcı mineral yağı. Latince’de taş anlamına gelen “petra” ile yağ anlamına gelen “oleum” sözcüklerinden oluşmuştur (Petra oleum= Petrol).

Petrol halk arasında, yalnız belirli bir yakıtı (Benzin, Gazyağı, Dizel – Motorin, Motor yağı, Fuel oil) olarak bilinmesine rağmen, aslında petrol kelimesi doğal halde bulunan ve yeraltından çıkarılan işlenmemiş ham petrol anlamına gelmektedir.

Petrol, hidrokarbonların karışımından meydana gelmiş olup, her zaman sabit bir kimyevî bileşimi yoktur. Doğal akaryakıt olan ham petrol, bulunduğu memleketlere göre değişen bileşimler gösterir. Örneğin; Amerika’da özellikle Pensilvanya bölgesinde çıkarılan petroller genellikle hidrokarbon sınıfından olan bileşikleri, Rusya petrolleri, kötü kokulu naften sınıfından bileşikleri; Romanya petrolleri ise bu ikisinin bir karışımını içerir.

Çeşitli tipteki petrollerin kendine has ağırlıkları 0,80-0,96; alevlenme noktaları 15-120 °C ve ortalama ısıtma kuvvetleri 10,500 cal/kg’dır. Ortalama elementel bileşimleri ise; karbon %84, hidrojen %12, oksijen %1 olup çok az miktarda da kükürt bulunur. Teksas ve Kaliforniya petrollerinde kükürt diğerlerine oranla fazladır.

Değişik kimyasal içeriğe sahip hidrokarbonların biraraya gelerek oluşturduğu değişik kimyevi bileşimde olan çok sayıda petrol tipi bulunmaktadır.

Yüz milyonlarca yıl önce, denizlerde yaşayan ya da suların denizlere sürüklediği hayvan ve bitki kalıntıları anaeorabik bir ortamda, gerekli şartlar altında (ısı basınç ve mikroorganizmaların etkisiyle), ham petrole benzer kerojeni meydana getirmiştir. Kerojen sonradan, yukarı tabakalara doğru göç etmesi esnasında gittikçe değişmiş ve ham petrolü meydana getirmiştir. Bu yüzden de hiçbir sahanın ham petrolü, tam olarak öteki bir sahanın ham petrolüne uymaz; muhakkak az çok farklar bulunur. Hatta bu durum, aynı bir petrol sahasında bile, çoğu zaman görülür.

Petrol Nasıl Çıkartılır?
Petrol kuyuları çeşitli metodlarla açılır. En ilkel kuyu açma metodu şahmerdan tipi olup delici bir metal, yükseğe kaldırılıp bırakılır. Toprağa süratle giren metal, delik açar. Delik zaman zaman tazyikli su ile temizlenir. 1.500 metreye kadar bu metodla kuyu açılabilir. Bugün, sondajda hidrolik rotary ve turbo teknik kullanılır. Yurdumuzda hâlen rotary sondajı kullanılmakta olup, sondaj ekipmanları şunlardır:

1. Güç-tahrik motoru. Dizel jeneratörden beslenir.

2. Kule.

3. Kaldırma ekipmanları: Vinç, kanca, makaralar.

4. Dönen ekipmanlar: Döner tabla, tahrik, sondaj ve ağırlık boruları, matkap.

Bu metodla kesici matkap ile sondaj boruları dizisi beraberce dönerler.

Petrol üretimi:

1. Pompalarla: Şâyet petrolün içinde bulunduğu yapı ve rezervuar basıncı petrolün yüzeye çıkmasına yetmiyorsa, derinkuyu pompaları ile petrol yeryüzüne çıkarılır.

2. Akar kuyular: Rezervuar basıncı petrolün yüzeye çıkmasına yeterli ise, petrol kuyusu akar kuyu olarak nitelendirilir. Kuyu başı vanalarla teçhiz edilir.

İstihsal edilen petrol, beraberinde getirdiği tuzlu sudan dinlendirilerek ayrılır. Bu dinlenme ve tuzlu sudan ayırma işleminden sonra rafinasyon için petrol rafinerilerine boru hattıyle (pipe-line) ulaştırılır.

Petrol kimyâsı: Ham petrol birbirinden güçlükle ayrılabilen maddeler karışımıdır. Ham petrolden; petrol gazı, gazyağı, benzin, motorin, fuel-oil, yağlama yağları, mum ve asfaltik bitüm gibi çeşitli ürünler elde edilir. Yukarıda adı geçen ürünler çoğunlukla yalnızca karbon ve hidrojenden meydana gelmişlerdir ve “hidrokarbonlar” olarak adlandırılırlar. Diğer mevcut elementler, miktarlarının azlığı sebebiyle ihmal edilebilirler. Bunlardan kükürt eser miktarda bulunmasına rağmen, ürün kalitesi üzerindeki etkisi sebebiyle önem arz eder.

Petrol ürünlerinin elde edilmesinde başlıca iki proses kullanılır:

1. Fiziksel metodlar vâsıtasıyla ham petrol içerisindeki hidrokarbonlar yapıları bozulmaksızın, teknik olarak daha kullanışlı, faydalı gruplara ayrılır.

2. Kimyâsal veya konversiyon metodları ile kompleks hidrokarbonlar daha basit gruplara parçalanır ve daha sonra da teknik olarak faydalı gruplar meydana getirmek üzere yeniden düzenlenirler.

Petrol ürünlerinin elde edilmesi, hem proses hem de araçlar açısından diğer kimyâsal ürünlere göre epey farklılık gösterir. Ancak genel hatları ile petrol kimyâsı, hidrokarbon kimyâsı ile eşdeğer tutulur.

Hidrokarbonlar: Molekül içerisindeki karbon atomlarının sayısına ve dizilişine bağlı olarak; normal sıcaklık ve basınç şartlarında gaz, sıvı ve katı hallerde bulunurlar.

1. Dört karbon atomluya kadar gaz,

2. Dört-yirmi karbon atomlular sıvı,

3. Yirmiden fazla karbon atomlular katı haldedirler.

Hidrokarbon olmayanlar: Ham petrol ve diğer petrol ürünleri içerisinde mevcut bulunan “hidrokarbon olmayan maddeler” miktar olarak az olmakla birlikte, bâzılarının ürün kalitesi üzerindeki etkileri oldukça önemlidir. Çoğu zaman bunların etkisi zararlı olup üründen ayrıştırılmaları veya etkisi daha az zararlı olan maddelere dönüştürülmeleri gerekir. Gâyet nâdir olarak ise bunların varlığı faydalı olur ve oldukları gibi bırakılırlar.

Hidrokarbon olmayan maddeler grubu içerisinde yer alan en önemli elementler şunlardır:

a) Kükürt (S); b) Azot (N); c) Oksijen (O); d) Bâzı ham petrol cinslerinde eser miktarlarda, metal bileşikleri hâlinde vanadyum (Va), nikel (Ni), sodyum (Na) ve potasyum (K) bulunabilir.

a. Kükürt bileşikleri: Ham petrol içerisinde (ağırlıkça) % 0,2 ile % 6 arasında değişen oranlarda; korozif veya korozif olmayan özelliklere sâhip, çeşitli kükürt bileşikleri bulunmaktadır. Serbest kükürt, hidrojen sülfür ve merkaptanlar korozif bileşikleri meydana getirirler. Bunlar ham petrolün destilasyonu sırasında ortaya çıkarlar ve proses ekipmanlarında şiddetli korozyona yol açarlar, bu sebeple tedbirler alınması gerekir. Sülfürler, disülfürler ve tiyofenler korozif olmayan kükürt bileşiklerini teşkil eder. Bunlar doğrudan korozif olmamakla birlikte yüksek sıcaklıklarda ayrışmak sûretiyle dolaylı olarak korozyona sebep olabilirler. Bu yüzden sıcaklık kontrolü sağlanması gerekir.

Kötü kokularının yanı sıra korozif olan veya olmayan bütün kükürtlü bileşikler, petrol ürünlerinin çoğunda istenmezler.

b. Azotlu bileşikler: Ham petrol türlerinin çoğunluğunda % 0,1 oranında azotlu bileşikler bulunur. Bunlar destilasyon ameliyesi esnâsında ortaya çıkarlar ve asit ekstraktının nötralizasyonu ile yeniden kazanılırlar.

c. Oksijenli bileşikler: Ham petrolde mevcut oksijen bileşikleri destilasyon ameliyesi (işlemi) esnâsında ayrışarak, karboksilik asit grupları ile birleşip, halka yapılı maddeleri meydana getirirler. Ortaya çıkan maddeler naftenik asitler olarak isimlendirilirler. Bâzıları çok korozif olan bu asitler alkali muamelesiyle ortamdan ayrıştırılırlar ve sonradan ekstraktın asitlenmesi yoluyla yeniden kazanılırlar. Elde edilen bu maddeler boyaların, ucuz sabunların ve emülsiyon teşkil edici maddelerin îmâlinde kullanılırlar.

Bâzı ham petrol cinslerinde fenolik bileşikler mevcuttur. Bunlar kraking ameliyesi sırasında ortaya çıkarlar. Daha sonra rafinasyon ameliyesinde yeniden kazanılırlar.

Ham petrol çeşitleri: Ham petroller görünüşleri ve yoğunluk bakımından elde edildikleri alanlara ve memleketlere göre farklılık gösterirler. Bunlar yeşilimsi kahverenkli akışkan cinslerden siyah yarı-katı cinslere kadar çeşitlilik arz ederler. Fakat hepsinin sâhip olduğu ortak bir husus esas olarak hidrokarbonlardan teşekkül etmeleridir. Hidrokarbonların molekül tiplerine ve bunların miktarlarına bağlı olarak farklılık gösterirler. Bâzıları parafinlerden, bâzıları naftenlerden meydana gelir. Çok miktarda erimiş gaz bulunduranlar olduğu gibi, hemen hiç erimiş gaz ihtivâ etmeyenler de mevcuttur. Kullanılan ham petrolün cinsi elde edilen petrol ürünlerinin tiplerini etkiler. İhtivâ ettikleri hidrokarbonların cinslerine göre ham petroller başlıca üç sınıfta toplanır:

1. Parafinik ham petroller: Parafinik hidrokarbonlardan meydana gelirler, mum ihtivâ ederler. Asfaltik maddeler yok denecek kadar azdır. Bunlardan yüksek miktarlarda mum ve yüksek dereceli yağlama yağları elde edilir.

2. Naftenik ham petroller (Asfaltik ham petroller): Naftenik hidrokarbonlardan meydana gelirler. Hemen hiç mum ihtivâ etmezler. Önemli miktarda asfaltik madde ihtivâ ederler. Bunlardan elde edilen yağlama yağlarının viskozitleri parafinik ham petrollerden elde edilenlere nazaran, sıcaklığa karşı daha hassastırlar. Ancak, özel rafinasyon metodları sâyesinde parafinik esaslı ham petrollerden elde edilen yağlama yağlarına eşdeğer hale getirilirler.

3. Karışık ham petroller: Bunlar hem naftenik hem de parafinik hidrokarbonlarla bir miktar aromatik hidrokarbonlardan meydana gelirler. Mum ve asfaltik maddeler ihtivâ ederler.

Rafinasyon: İstihsâl edilen ham petrol, bir çeşit saf kimyâsal madde olmayıp; içerisinde değişik hidrokarbon gruplarının kimyâsal bileşimlerini ve kükürtlü maddeler, su, bazik tuzlar ve eser halde mineralleri ihtivâ eden bir karışımdır. Rafinasyon işlemi, yabancı maddeleri tasfiye ederek ham petrolden belli özellikleri olan, günümüzde çok kullandığımız ürünleri çıkarmak için yapılır.

Bir ham petrolü meydana getiren hidrokarbonların kaynama veya buharlaşma sıcaklıkları, hidrokarbonun molekül ağırlığıyle orantılı olarak artar. Bu özellik, ham petrolün ısıtıldığı sıcaklığın kontrol edilmesi sûretiyle, içinden değişik molekül ağırlığında ürünlerin buharlaştırılmasını mümkün kılar. Rafinasyon sanâyiinin ana prensibini teşkil eden destilasyon bu esâsa dayanır. Bir rafineriye giren ham petrol üzerinde yapılan ilk işlem, onu bir destilasyon kolonundan geçirmek sûretiyle değişik yoğunlukta kısımlara ayırmaktır. Bu kolonun tabanından tepesine doğru sıcaklık azaldığından en alt kısımda en ağır hidrokarbonlar, en üst kısımda da en hafif hidrokarbonlar buharlaşır. Bu buharların kolonun değişik noktalarından dışarı alınması ve yoğunlaştırılması sûretiyle, ürünler elde edilir. Bu ürünler molekül ağırlıkları belli hudutlar içinde değişen hidrokarbon cinslerinden meydana gelmiştir.

Bir rafineride kuruluş gâyesine göre değişik destilasyon, reforming ve kraking üniteleri bulunur. Bunlara ilâveten, üretilen mahsullerin istenmeyen kirletici maddelerden temizlenmesini, parçalanmasını, depolanmasını ve satışa hazırlanmasını sağlayan tesisler de mevcuttur. Rafinasyon işlemlerinde bol miktarda su buharı kullanıldığından, her rafinerinin ayrıca su arıtma ve soğutma tesisleri ve buhar santralları mevcuttur. Rafineri faaliyeti gece gündüz kesintisiz devam eder.

Bir rafineride elde edilen en hafif ürünler metan, etan ve etilen gibi, propandan daha hafif olan gazlardır. Bunların sıvılaştırılmaları zor ve pahalı olduğundan, rafinerilerde veya rafineri yakınındaki tesislerde yakıt gazı olarak kullanılmaları tercih edilir.

Rafineri ürünleri: Rafinaj esnâsında ham petrolden ayrılan propan ve bütan gazları, kolayca sıvılaştırılabilmeleri dolayısıyle, evlerde ve sanâyide geniş çapta kullanılmaktadır. Bu sıvılaştırılmış petrol gazları(LPG) genellikle propan ve bütan gazı karışımı olarak, çelik tüplere doldurulmuş vaziyette satılır.

Bugün en çok kullanılan motor yakıtı olan benzin, ham petrolden kaynama noktaları 30-200°C olan hidrokarbonların ayrılmasıyle elde edilir. Uçak benzinlerinin ekserisinin oktan numaraları 100’ün üzerinde olduğundan, bu benzinler özel hidrokarbonların sentezleriyle elde edilmektedir. Benzinler, oktan sayısına göre değişik renklerde (Kırmızı, mavi, yeşil, kahverengi, eflâtun) olabilir. Hafif benzinle gazyağı arasında kalan bir ağır nafta olan solvent, boya sanâyiinde, kuru temizlemede, ormancılıkta ve haşaratla mücâdelede eritici veya çözücü madde olarak kullanılmaktadır. Türkiye’de solvent üretimi sâdece Türkiye Petrolleri A.O.’nın Batman Rafinerisinde yapılmaktadır.

Tamâmen ham petrolün destilasyonundan elde edilen gazyağı, kaynama noktaları 160-250°C arasında değişen hidrokarbonlardan meydana gelmektedir. İçinde bulunan kükürt bileşikleri hidrojenasyonla ayrılmaktadır. Böylece, işlenme, fitil bozulması dumanlı yanma ve pis koku yayılması önlenmektedir.

Destilasyon sırasında gazyağından sonra gelen Motorin, genellikle 200-360°C arasında kaynama noktası olan hidrokarbonların ham petrolden ayrılmasıyle elde edilir. Dizel motorlarında yakıt olarak kullanılır. Ev ve sanâyi işyerlerinde ısıtma yakıtı olarak da kullanılmaktadır.

No. 4 Fuel-Oil adıyla da anılan Marin dizel, daha ziyâde deniz taşıtlarında, büyük dizel jenaratörlerinde yakılmaktadır. Fuel-Oil No.5 ve No.6 endüstri ve kazan yakıtlarıdır. Buhar kazanlarında kömür yerine kullanılır.

Ham petrolün atmosfer basıncı altında destilasyonu neticesinde meydana gelen dip ürün veya rezidyum, fuel-oil ve makina yağlarının îmâlinde kullanılabilir. Bunun için, rezidyum bir vakum destilasyon ünitesinde, ikinci bir destilasyona tâbi tutularak, içindeki asfalt ayrıldıktan sonra elde edilen ağır motorinden daha yüksek viskoziteli ürünler kullanılır. Bu ürünler içindeki petrol mumu ayrıldıktan ve değişik çözücülerle muâmele edildikten sona, makina yağlarında kullanılan bâzı ürünler elde edilir.

Memleketimizde ilk modern rafineri inşâsı, 1956’da tamamlanan Batman rafinerisidir. İlk kuruluş kapasitesi 330 bin ton olan bu rafineri, atmosferik ve vakum destilasyon kolonlarını mavi ham petrol ve asfalt ünitesi, termal katalitik kraking (T.C.C.) ünitesi ve kimyevî tasfiye ünitesini ihtivâ eder. Ayrıca, reforming ve L.P.G. üniteleri ilâve edilmiştir. Türkiye’nin ikinci modern rafinerisi İzmit’te kurulmuş olan İpraş rafinerisidir. Yılda 5,5 milyon ton ham petrol işlemektedir.