Kategoriler
SEKTOREL

Fişlenen Türkiye

Türkiye’de yaşayan insanlar, JİTEM’inden MİT’ine kadar pek çok istihbarat örgütününün kendisini fişlediğini duyunca bunu kabullenmekte zorlandı. Ama zamanla buna da alıştı ve fişlenmenin vakayı adiyeden olduğunu idrak etti.

Türklerin fişlenmesi tam olarak ne zaman başladı bunu kesin olarak söylemek mümkün değil. Ama uluslararası ilişkilerin en ‘mikser’ ülkesi İngilizlerin Türkleri daha 1900’lü yıllardan fişlmemeye başladığı kanıtlandı.

İngiliz istihbaratçılarının Türkleri fişlediği raporlar tesadüfen gün ışığına çıktı. 2005 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde Amerika Milli Arşivi’nde (NARA) Süryaniler üzerine araştırmalar yapan Doç.Dr. Bülent Özdemir, Georgetown Üniversitesi kütüqhanesinin özel koleksiyon bölümünde kendisini şaşırtan bir dosya ile karşılaştı.

I. Dünya Savaşı yıllarında Amerika’nın Halep Konsolosluğu görevinde bulunan Cornelius Van H. Engert’in özel evrakına rastlayan Doç.Dr. Bülent Özdemir, Klasörleri karıştırırken hizmete özel olarak hazırlandığı belli olan bir kitapçıkla karşılaştı. Üzerinde “Personalities: Turkey” yazıyordu. Özdemir, o andaki duygularını “Büyük bir heyecanla okumaya başladım. Bu, İngiliz istihbaratının yıllara dayanan çalışmaları sonucu ortaya konulmuş, 1917 yılı itibariyle Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşayan önemli kişiler ile ilgili istihbarata dayalı kısa biyografik bilgilerden oluşmaktaydı. Hakkında istihbarat toplanılan kişilerin çeşitliliği kadar psikolojik ve karakter tahlillerinin de yapılıyor olması çok ilginçti” diye açıklıyor.

Fişlenen isimler arasında kimler yoktu ki. Osmanlı Padişah’ından başlayarak günümüz Türkiye’sinin ve Ortaduğu’nun kaderini imza atmış ve atmakta olan ailelerin o dönem yaşayan mensuplarına kadar herkes bu fişleriydi. Öyle ki Halide Edip Adıvar’dan dede Barzani’lere kadar uzunan geniş bir fişleme operasyonuydu bu.

Doç.Dr. Bülent Özdemir, bulduğu tarihi fişleme dosyasını, İngiltere Milli Arşivi’nde I. Dünya Savaşı ile ilgili araştırmalar yaptığı sırada değişik fonlarda rastladığı Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşayan önemli şahıslarla ilgili biyografik bilgilerle zenginleştirerek “İngiliz İstihbarat Raporlarında Fişlenen Türkiye” adıyla kitaplaştırdı.

İki bölümden oluşan kitabın birinci bölümü Osmanlı Devleti ve modern Türkiye’nin temellerine imza atmış önemli kişileri kapsıyor, kitabın ikinci bölümü ise I. Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı İmparatorluğu’nun Güneydoğu Anadolu ve savaşta kaybettiği Irak ve Suriye topraklarında yaşayan aşiret liderleri, dini liderler, siyasetçiler, İngiltere’nin planları ve özellikle savaş sonrası bölgenin şartları ve dengelerin nasıl kurulduğu hakkında önemli bilgiler vermekte.

KİMİ NASIL FİŞLEDİLER?

Sultan V. Mehmed

70 yaşındadır. Orta yaşlarına kadar, uzun bir süre “kafes hayatı”[1] yaşadı. Haşmetpenahları yaşlılığında tahta çıktı. Fakat “kafes hayatı” yaşamasının etkisini üzerinden atamadı.
Sade bir yaşama ve sevecen bir yaratılışa sahip birisi. Ürkek tavırlar sergilemekte ve canına kastetme konusunda gergin bir şekilde evham taşımakta. Majesteleri, Büyükelçilerin kabulü sırasında ya tam bir sessizlik veya zararsız bir yavanlık sergiledi.
Sir Louis Mallet[2] tarafından kendisiyle yapılan son röportajda Sultan’ın tavrında büyük bir değişiklik görüldü. Sultan, savaşa çekilmeyeceğini kararlılıkla belirterek ve İngiltere’ye karşı gösterdiği değişmez dostluğunu tasdik ederek, Osmanlı Devleti’nin Müttefikler karşısındaki durumunu ayrıntılarıyla konuştu.
Sultan, iktidara geldiklerinden beri ona bir kukla gibi davranan ve hanedanın diğer üyelerini hor gören Cemiyetin[3] (İttihat ve Terakki) kurbanı olarak görülmelidir.

Yusuf İzzettin Efendi

Padişahın ilk yeğeni. 57 yaşında. Sultan Abdülaziz’in oğlu. Sinirli karakterli bir zavallı. Sağlığı hakkında sürekli yaşadığı halüsinasyonların kurbanı. Alelade bir zekâya ve sessiz bir yapıya sahip.
İmparatorluk ailesinin diğer üyeleri gibi genelde politik işlerden uzak tutuldu ve savaştan önceki son ayda dehşetli bir endişe durumu yaşadı.

İstanbul’dan ayrılmadan önceki gün İngiliz Büyükelçisine gönderdiği mesajda İngiltere ile oynanan briç oyunundan dolayı derinden pişman olduğunu ve kendisinin saldırgan politikasını nasıl kesin bir şekilde terk ettiğini söylüyordu.
Çok iyi Fransızca konuşamaz. Azıcık Avrupa kültürüne sahiptir. Sultan’ın temsilcisi sıfatıyla İngiltere’ye gelerek, Kral VII. Edward’ın cenaze törenine ve şu anki kralın taç giyme merasimine katıldı. Zaman zaman kendisini Cemiyete karşı olanlarla özdeşleştirdi ama Cemiyete karşı bir tutum ve girişimde de bulunmadı.

Vahdettin Efendi

Sultan’ın daha genç erkek kardeşidir. Mahcup ve az bilinen bir şehzadedir. Bir zamanlar İttihat ve Terakki karşıtlarını desteklediği için Cemiyet tarafından kendisine güvenilmez. Hükümdar ailesinin yaşlı üyeleri arasında tek karakter sahibi adam olarak bilinir.

Abdülmecid Efendi

Şehzade Yusuf İzzeddin Bey’in daha küçük erkek kardeşidir. 1869’da doğdu. Eskiden İngilizlerin her şeyine büyük hayranlığı vardı. 1908’den sonra bir süreliğine Cemiyet onu şeklî başkan olarak kullanmayı düşündü ve Cemiyetin önde gelen üyelerinin çoğunun üstad seviyesinde oldukları Türk Farmasonluğu üyeliğine kabul edilmesi problem oldu. Sosyal olaylara o kadar ilgisizdi ki, alınacak olan bu riskin kendileri açısından bir getirisi olmayacaktı.
Hükümdar ailesi üyelerinin çoğundan daha zeki ve daha iyi eğitimliydi. Bir zamanlar oğlu için İngilizce öğretmeni tuttu, ama daha sonra bu oğlunu Viyana’da bir okula gönderdi.

Burhaneddin Efendi

Hükümdar ailesinin bir başka önemli üyesi. Eski Sultan’ın en gözde oğlu idi. Sultan onu kendisinden sonra tahta geçecek kişi olarak görüyordu. Son yıllarda yabancılarla bazı ilişkilerini sürdürdü ve ailesinin, Whittall[4] ailesinden Levanten bir Fransız kadın olan Mlle Bonal ile dostlukları vardır.

Arnavutluk tahtının Türk ve Müslüman adayı olacağı söylentileri dolaşmaktadır. Bazen yaşamı dehşet içinde geçti. Çok kısa bir süre önce İstanbul’dan gizlice kaçtı ve Sofya’ya geçti.

Prens Sabahattin

Evlilik yoluyla bir Hükümdar ailesi mensubudur. Babası hükümdar ailesinden bir prenses ile evli olan ve Damat Mahmud Paşa’dır. Yaşı 35. Paris Jön Türklerinin organizatörlerinden birisi, fakat sonradan Cemiyet ile bağını kopardı. Türk olmayan ırkların istedikleri otonomi çizgisinin liderliğini yapması sebebiyle hain ve dönek kabul edilmektedir. 1914’te Sadrazam Mahmud Şevket Paşa cinayetine karışmakla suçlandı.[5] İdam cezası aldı ama Atina’ya kaçtı ve hala orada yaşamakta. İngiltere sempatizanı ve vatansever bir Türk; fakat güvenilmeyecek kadar zayıf biri. Jön Türk Hükümeti’ni iktidardan düşürmek için çalışmakta. Zengin fakat kişisel kapasitesi düşük.

Amerikan Büyükelçisi
Bay Henry Morgenthau. Mannheim doğumlu bir Yahudi ama tam bir Amerikan. İstanbul’daki İngiliz tebaası, enerjik ve arkadaşça davranarak menfaatlerini savunduğundan dolayı ona minnettardır. Politik olarak Alman taraftarı olmalarına rağmen Amerikan büyükelçilerinden hiç birisi o ve eşi kadar sevimli ve sempatik olmadı.

Avusturya Büyükelçisi

Pallavicini. En az Alman meslektaşları kadar suçlu. Yaşlı ve oldukça soğuk birisi. Manchesterlı orta sınıf aileden, cana yakın ve yardımsever niteliklere sahip iyi bir İngiliz eşi var.

Hollanda (Dutch) Ortaelçisi
M. de Villebois. Eskiden Viyana dükkanlarında eldiven satan Bavyeralı bir Yahudi kadınla evli. Mme de Villebois’in ilk kocasından olan çirkin ikiz üvey kızları var. Uzun yıllardır Mısır’daydı.
Arkadaşça ve cana yakın insanlar ama savaş çıktığında Mme Villebois açık sözlü bir Alman sempatizanı oldu.

***

Fişlenen isimler


Şimdi sizlere yukarıda bir kaç örneğini sunduğumuz tarzda fişlenmiş olan tüm isimlerin listesini yayınlıyoruz. Kimin nasıl fişlendiğini bu habere konu olan Doç. Dr. Bülent Özdemir’in Fişlenen Türkiyekitasından görebilirsiniz..

Sultan
Yusuf İzzettin Efendi
Vahdeddin Efendi
Abdülmecid Efendi
Burhaneddin Efendi
Prens Sebahaddin.
Amerikan Büyükelçisi
Avusturya Büyükelçisi
Hollanda (Dutch) Ortaelçisi
Alman Büyükelçisi
Bakanlıklar (1917)
Said Halim Paşa (Sadrazam)
Rum Patriği V. Germanos.
Hahambaşı Haim Nahum..
Abdulhak Hamid Bey.
Adil Bey (Hacı)
Adil Bey.
Aghnuni Efendi
Ahmed Ağaoğlu.
Ahmed Muhtar Paşa (Gazi
Ahmed Nesimi Bey.
Ahmed Rıza Bey.
Ahmed Rüstem Bey – Alfred Rüstem de Bilinski
Aka Gündüz.
Rr. Akil Muhtar Bey
Ali Bey Hamba
Ali Galib Bey
Ali Haydar Midhat Bey
Ali Kemal Bey
Ali Rıza Paşa
Arif Bey
Aristidi Paşa
Asım Bey
Azmi Bey
Balcı İbrahim Bey
Baron Oppenheım
Basralı Tevfik Bey
Batzaria Efendi
Bedri Bey.
Dr. Bahaddin Şakir
Bekir Sami Bey
Cafer Tayyar Bey
Cahid Bey
Cavid Bey
Celal Nuri Bey.
Celaleddin Arif Bey.Cemal Bey
Cemal Bey (Yüzbaşı)
Cemal Paşa
Cemaleddin Efendi
Cemil Bey
Cevad Bey (Kumandan) (1)
Cevad Bey (2)
Charles Bey Karabiber
Mrs. Z. Charlton.
Çürüksulu Mahmud Paşa.
V. Kohen (Cohen)
Dilberzadeler
Emanuel Carasso.
Enver Paşa
Esad Paşa
Eyüp Sabri
Fahri Paşa
Ferid Paşa
Ferid Paşa (Damad)
Ferid Bey
Fethi Bey (Albay)
Fuad Bey (1)
Fuad Bey (II)
Fuad Paşa.
Gabriel Efendi Noradunghıan
Galib Bey
Galib Paşa
Gani Bey
Hafız İbrahim Paşa (Kaptan)
Haydar Efendi
Hayri Bey
İsmail Hakkı (Gümülcineli)
İsmail Hakkı (Topal)
Hakkı Paşa
Halajian Efendi
Halide Hanım..
Halil Bey (1)
Halil Bey (2)
Halil Bey (3)
Halil Halid Bey.
Hasan Fehmi Bey.
Hasan İzzet
Hasan Tahsin Bey.
Hüseyin Hilmi Paşa.
Hugenin.
Hulusi Bey.
Human (Kumandan)
Hurşid Paşa.
Hüseyin Bey (Yarbay, Kumandan
Hüseyin Cahid.
Hüseyin Hakkı Bey (Yarbay, Kumandan)
İbrahim Bey
İbrahim Paşa
İhsan Bey.
İsmail Bey (Arnavut)
İsmail Cenani Bey
İsmail Canbolat
İsmail Bey (Gümülcineli)
İsmail Kemal Bey.
İsmet Bey (1)
İsmet Bey (2)
İzzet Paşa Holo
İzzet Paşa (General)
Dr. Jakobson.
Joachim Iıı (Rum Patriği)
Mrs. James Bey
Karakaş Efendi
Kibar
Kleın (Dr. Parvus)
Lütfi Bey (1)
Lütfi Bey (2)
Hacı Mahmud Bey (Kaptan)
Mahmud Esad Efendi
Mahmud Muhtar Paşa.
Mahmud Nedim..
Mahmud Sadık Bey.
Mahmud Şevket Paşa (General)
Muhammed Ali Paşa.
Maitre Salem..
Mehmed Ali Paşa.
Molho, Isaac
Musa Kâzım..
Muhiddin Bey (1)
Muhiddin Bey (2)
Muhiddin Bey (Hacı) (3)
Mümtaz Bey.
Müştak Bey.
Nabi Bey.
Nail Bey
Nazım Bey (Doktor) (1)
Nazım Paşa.
Necip Fazlı Bey.
Necmeddin Bey (Molla)
Nesim Masliah.
Nuri Bey
Ohannes Efendi (Kuyumcıyan)
Oskian Efendi
Osman Nizami (Nazmi) Paşa
Osman Sadık Bey (Kumandan)
Osman Talat Bey
Dr. Ömer Besim Paşa
Marmaduke Pickthall
Pertev Paşa
Rahmi Bey
Remzi Bey
Reşid Bey.
Reşid Bey (Teğmen)
Reşid Paşa
Rıfat
Rıfat Bey.
Rıza Bey (Kumandan)
Dr. Rıza Tevfik
Said Bey
Said Bey (Davud)
Salih Bey (Gürcü)
Salih Cimcoz Bey
Salih Paşa (1)
Salih Paşa (2)
Sami Bey
Semih Bey
S. Santo-Semo
Sason Efendi
Sefa Bey
Selim Fuad Bey
Seyfi Bey
Seyyid Bey
Seyyid Talip Bey
Sırrı Bey.
Süleyman Nazif
Süleyman Numan Paşa
Şefik Bey.
Şeyh Şaviş (Shawish)
Şemla (Shemla) Kardeşler
Şemseddin Paşa
Şerif Paşa
Şevki Paşa
Şükrü Paşa (Gazi)
Şükrü Bey
Talat Bey
Tevfik Bey.
Tevfik Paşa
Tosun Paşa.
Ubeydullah.
Vasfi Bey (Albay)
Vehib Paşa.
Yervant Altunian.
Yunus Nadi Bey.
Yusuf Shetwan.
Zeki Bey.
Ziya Bey.
Ziya Paşa (1)
Ziya Paşa (2)

İKİNCİ BÖLÜM
Aşiretler ve Önemli Şahıslar (Haziran-Temmuz 1919)
Abbas Mahmud Ağa (Pizhder)
Abdülkadir Baş Hacı Kozi (Mardin)
Abdürrahim Paşa Yusuf (Zerkilli Aşireti)
Abdürrezzak Şatana (Mardin)
Abdülhakim Bey (Dereveri Banda)
Abdülkerim Ağa (Zangana)
Abdül Muhammed-i Muhammed Amin (Jaf)
Abdülkadir
Abdurrahman (Yüzbaşı)
Abdullah Bey (Bajlan)
Abdullah Rüstem (Jaf)
Abdullah Cevdet
Abdullah Paşa (Harir)
Abdullah Osman (Şuan)
Abdurrahman Ağa (Şırnaklı)
Adalah Hanım (Halepçe)
gha Mirza.
Agha Petros.
Ahmed Bey ibn Hacı Süleyman Paşa
Ahmed Paşa (Dizai)
Ahmed Ağa (Barzan Şeyhi)
Ahmed Ağa (Şirvan)
Ahmed Hilmi (Cezire)
Ahmed-i Mehmed Bey.
Ahmed-i Mustafa (Jaf)
Ali Abdürrezzak (Şammar Arap)
Ali Ağa (Omarian)
Ali Amin Han (Jaf)
Ali Batti (Mizizak)
Ali Ekber Han (Sincabi)
Ali Han (Şırnak)
Ali Rammo.
Amin Ali (Bedirhan’ın oğlu)
Arif Paşa.
Audishu Han.
Aurahan (Mar)
Auraham Sada.
Awimelk.
Aziz Abbas Ağa (Duada)
Aziz Hacı Muhammed (Jaf)
Aziz Hac Abdurrahman (Jaf)
Aziz Şaşwar (Jaf)
Aziz Şerif Celil (Şuan)
Baban.
Babekr Ağa (Pizhder)
Bedirhan Bey (Qai)
Berkhu (Malik)
Cafer Sultan (Serdar Muatazad, Avroman-i Luhun)
Cemil Bey (Baban)
Cemil Ruhi Efendi (Saohamdi Ağa)
Cevdet (Doktor)
David.
Daniel
Derviş Samin (Jaf)
Doktor Rıfat (Mardin)
Elias (Yakubi Patriği)
Emanullah Han (Sincabi)
Emir Afşar (Jan Şaban)
İsmail-i Hafse Barahat (Alian)
Esadullah Han (Serdar Mansur)
Esadullah Han (Sincabi)
Evid (Malik)
Faraj-ı Amin-i Alak (Jaf)
Faraj-ı Muhammed (Jaf)
Faris Ağa (Şeyh Bizaini, Serçınar)
Faris Ağa (Şeyh Bizaini, Palkhana)
Faris Ağa (Zebar)
Faris Aziz (Jaf)
Fatah Bey (Jaf Walad Beyi)
Fatıma Hanım (Akhoyan)
Fattah Kamaran (Jaf)
Ferhan Ağa (Dakhori)
Fethullah Bey (Pirastini)
Fuad Efendi (Gurjiye)
Ghaidan Ağa (Bajlan)
Galip Ali Bey (Binbaşı)
Gulam Ali Han, Salar Mansur (Guran)
Gilyana (Kaşa)
Habib Ağa (Reikan)
Hacı Abdüllatif (İmadiye)
Hacı Abdurrahman El Kawaz.
Hacı Ahmed Ağa (Avineh)
Hacı Pir Davud (Dizai)
Hacı Yusuf Ağa (Şırnak)
Hacı Nevroz (Revanduz)
Hacı Şeyh Arif (Sakız)
Hacı Yusuf Ağa (Şırnak)
Hakkı Efendi
Halil Bey (Mahalami)
Hamdi Paşa (Baban)
Hamid Paşa.
Hamid Ağa (Zend)
Hamid Bey (Halepçe)
Hamid Han (Bajlan)
Hamu Ahmed Mehe (Dakshuri ve Tamini)
Hasan Ağa (Piran)
Hasan Ali Han, Emir Tuman (Karapapak)
Hasan Bey (Baban)
Hasan Hacı Kadir (Jaf)
Hulusi
Hurşit (Gezh)
Hurşit Bey (Dilo)
Hurşit Bey (Girmamak)
Hurşit Bey (Punianiş)
Hüsrev Han ve Emir Duman
Hürmüz
Hürmüz (Malik)
Hüseyin Ağa (Amir Panj)
Hüseyin Han (Avromani)
Hüseyin Han, Sirdar Zafer (Sincabi)
İbrahim Baiz Ağa (Dizai)
İbrahim Efendi (Wandalair)
İhsan-üddin (Tawilah)
İsmail Ağa (Simko, Şikak)
İşu Şamaşa.
İskender
İsmail Fazıl Paşa (General)
İsmail (Malik)
İzzettin (Habasbani)
İzzet Paşa (Kerkük)
Kadir Ağa (Bajlan)
Kadir Ağa (Tilishani)
Kadir Bey.
Kadir Bey (Khushnao)
Kadir-i Salih (Jaf)
Keyhusrev Han (Merivan)
Kaka Abdullah (Jaf)
Kasap Chikha (Siverek)
Karne Paşa (Mamaş)
Kerim (Nerva)
Kerim Bey İbn-i Fettah (Jaf)
Kerim Bey (Revanduz)
Kerim Fettah (Hamawand)
Kerim Kabad (Jaf)
Khamu (Malik) I
Khamu (Malik) II
Khannanişu (Mar)
Khelede Isu (Goyan)
Khered Çelebi (Mardin)
Khoshaba (Malik)
Kâmil Bey (Avineh)
Kâmil Bey (Kuşab)
Kurdah-ı İsah (Jaf)
Macid Bey (Bajlan)
Macid Bey (Jaf Begzadeh)
Macid Han (Avromani)
Macid Han (Bajlan)
Mahmud Ağa (Berwar)
Mahmud Paşa (Bonzo)
Mahmud Ağa (Sardikli Şeyh Bizaini)
Mahmud Ağa (Şeyh Bizaini, Mirzika Uliya)
Mahmud Han (Dizeli)
Mahmud Bey (Milli)
Mahmud Han (Merivani)
Mahmud-u Muhammed (Jaf)
Mahmud Paşa (Jaf)
Mecid üs Saltaneh (Urumiye)
Mehmed Ali İnsari (Şeyh)
Mehmed Efendi (Millîzade)
Mehmed (Musul)
Mehmed Salih Ağa (Berwar)
Mehmed Salih Efendi (İmadiye)
Memduh Bey
Merhan (Doktor)
Molla Azad Efendi
Muhammed Ali Han (Amir Panj)
Muhammed Bey (Suramiri)
Muhammed Habib (Talabani)
Muhammed Hasan-ı Muhammed Pir Wais (Jaf)
Muhammed Sultan Ahmed.
Muhammed Kerim Ağa (Zangana)
Muhammed Han, Feth El Saltaneh (Ahmadavand)
Muhammed-i Amin-i Mahmud (Jaf)
Muhammed-i Faraj Akheh (Jaf)
Muhammed-i Faraj Babahan (Jaf)
Muhammed Hurşit (Duada)
Muhammed Said Bey (Baradost)
Muhammed Salih Hüsnü.
Muhammed Şeyh (Talabani)
Muhammed Talib (Jaf)
Muhiddin (Dilo)
Muhsin Ağa Sayid (Kifri)
Muhteşem üs Sultan, Mirza Hasan Han.
Murad Wais-i-Mahmud (Jaf)
Musa Bey.
Mushi, John.
Mustafa-i Kadir (Jaf)
Mustafa Bey (Millîzade)
Mustafa Paşa (Şemdin)
Mustafa Paşa (Bajlan)
Naif Bey (Miran)
Necmeddin (Biara)
Nakşibendî Şeyhleri
Neesan (Bay)
Neuman
Nimrod
Numan Ağa (Berwar)
Osman (Cezire)
Osman Ağa (Goyan)
Perviz Han (Bajlan)
Peru Bey (Herki)
Popina
Rafael Han
Rafet Bey (Duada)
Ramazan Bakhsheh (Jaf)
Raşid Bey (Berwar) I
Raşid Bey (Berwar) II
Raşid Osman (Şuan)
Raşid üs Sultaneh (Karapapak)
Raşid Zeki Bey (Süleymaniye)
Rıza Ağa (Jaf)
Rüstem Muhammed (Jaf)
Saleh-i Kakeh Han (Jaf)
Salih Bey (Miryusufî)
Salih Murad Han (Rowandok)
Serdar Raşid Abbas Han.
Savar Ağa (Bilbas)
Sayid Abdullah (Karadağlı)
Sayid Ahmed Khanika.
Seyid Ahmed.
Seyid Muhammed Habib (Talabani)
Seyid Muhsin Ağa (Sada)
Seyid Kadir Ağa (Sada)
Seyid Rüstem..
Seyid Taha (Neri)
Said Umr Ağa (Jabbari-Sada Ailesi)
Simko (Şikak)
Süleyman Ağa (Şırnak)
Süleyman Nazif
Süreyya Bey (Bedirhan)
Suud (Nerva)
Süreyya Bey (Bedirhan’ın oğlu)
Şeyh Alaaddin (Doro, Nakşibendî)
Şeyh Ali (Barzinja)
Şeyh Alaaddin (İmadiye)
Şeyh Arif (Sakiz)
Şeyh Bahaüddin.
Şeyh Garip.
Şeyh Hamid (Talabani)
Şeyh Mahmud (Karadağlı, Birzinja ailesi)
Şeyh Muhammed (Tai Arapları)
Şeyh Muhammed Ağa (Balikh)
Şeyh Muhammed-i Maran (Alian Kürtleri)
Şeyh Muhiddin (Kanikowa)
Şeyh Necib (Karadağlı)
Şeyh Kadir (Karadağlı)
Şeyh Rauf (İmadiye)
Şeyh Rauf (Nakşibendî)
Şeyh Saidi (Jigri ve Kara Hasan)
Şeyh Seyid Nuri (Brifkhan)
Şeyh Vahab (Talabani)
Şerif Paşa (General)
Şükrü (Dereveri Banda)
Şükrü Ağa (Dakhori)
Tahir Ağa (Berwar)
Tahir Bey (Beyzade)
Tamer Han (Şırnak)
Tevfik Bin Yusuf (Sert)
Tevfik (Dereveri Banda)
Tevfik Ağa (Şeyh Bizaini)
Wasi Bey (Dilo)
Yusuf Bey (Naodaşt)
Zeki Bey
Zubaid.

Fişlerde yer alan isimlerle ilgili dipnotlar

——————————————————————————–

[1] Babaları ölen Osmanlı şehzadelerinin sarayda zorunlu olarak ikamet ettikleri yer. Burası, Topkapı Sarayı’nda Harem-i Hümayun’a bitişik şimşir ağaçlarıyla çevrili olduğundan dolayı şimşirlik denilen mahâldeydi. Burada 12 daire olup her dairenin birçok odaları vardı. Şimşirlik yüksek duvarlarla çevriliydi ve küçük bir bahçesi de bulunuyordu. Bu şimşirlik dairelerine kafes ismi de verilmekteydi. Bkz. Midhat Sertoğlu, Osmanlı Tarih Lugati, (İstanbul: Enderun Kitabevi, 1986) s. 325.
[2] 1913-14’te İngiltere’nin İstanbul’daki Büyükelçisi.
[3] Bütün metin içinde kısaca “Cemiyet” olarak belirtilen yapı İttihat ve Terakki Cemiyeti’dir.
[4] İzmir’de yaşayan İngiliz asıllı bir tüccar ailesi.
[5] Mahmud Şevket Paşa, 1856 yılında Bağdat’ta doğdu. Sultan Abdülhamid Han’ın tahttan indirilmesinde önemli rol oynadı. İstanbul’a hâkim olduğu bu sırada örfî idâre ilân ederek, suçlu-suçsuz demeden İttihatçılara ve kendisine muhâlif pek çok kimseyi îdâm ettirdi. Etrafında topladığı pek çok Balkan çetecisiyle saraya girerek, kıymetli eşyâları yağmaladı. Hazineyi, asırlardan beri toplanmış olan kıymetli yâdigârları ve dünyânın en zengin kütüphânelerinden olan saray kitaplığını yağma ettirdi. Bâbıâlî Baskını’ndan sonra, Enver Bey’in telkini ile 23 Ocak 1912’de sadrâzam oldu. Ancak, Mahmud Şevket Paşa’nın bu büyük nüfuzu ve kendi başına hareketleri İttihat ve Terakki içinde kendisine karşı muhâlif bir grubun doğmasına yol açtı. Nitekim Paşa, 11 Haziran 1913’te arabasının içinde tabanca ile vurularak öldürüldü. Suikastın esâsı aydınlanmamış, fakat bundan istifâde eden İttihatçılar, muhâliflerini asma fırsatını bulmuşlardır.

Haber 7

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.