Ergenekon davasının etkilerinin yaşandığı şu günlerde adı Ergenekon ile anılan Gladio örgütü nedir?  Ergenekon ile Gladio kardeş mi? Bu ikisi dışında başka örgütler de mevcut mu? İşte nu soruların cevabını yazımızda bulacaksınız.

Latince’de kılıç anlamına gelen Gladio sözcüğünü isim olarak kullanan örgüt, Amerikan ve İngiliz kontrgerilla örgütlenmesi olan Stay Behind tarafından 1952 yılında kuruldu. CIA tarafından yönetilen ve finanse edilen örgüt, 1956 yılında ABD ile işbirliği içinde, casusluk ve gerilla savaşı yapmak üzere örgütlendi. Sardunya’da örgütün ilk eğitim kampı kuruldu ve Kuzey İtalya’da 139 yerde silah ve mühimmat depoları oluşturuldu. Resmi adı Müttefik Koordinasyon Komitesi (Allied Coordination Committee) idi.

1956 sonrasında ikisi kadın 622 kişi ABD ve İngiliz gizli servisleri tarafından eğitildi. 1990 yılında Gladio’yu ortaya çıkaran soruşturmalar esnasında bu 622 kişinin grup liderleri oldukları, her bir grup liderinin belli sayıda kişiyi idare ettiği, böylece toplam sayının 15.000′e yaklaştığı ortaya çıktı.

Örgütün İtalya’daki adı Gladio (Kılıç) idi. Yunanistan’da B-8 ya da SheepSkin (Koyun Postu), Belçika’da SDRA-8, Hollanda’da NATO Command, Batı Almanya’da Gehlen Harekatı, Stay Behind ya da Sword, Avusturya’da Schwert, Fransa’da Rüzgar Gülü, İspanya’da Anti-Terör Kurtarma Grubu (GAL), İngiltere’de ise Secret British Network olarak bilindiği bu ülkelerin yetkililerince açıklandı. Örgüt, Türkiye’de Kontrgerilla olarak biliniyor.

Soruşturmaların ünlü yargıcı Felice Casson, gizli servis arşivinde yaptığı incelemelerde, 1972 yılındaki bir bombalamanın kesinlikle NATO destekli bazı gizli örgütlerce yapıldığı sonucuna ulaştı. Yargıç Başbakan Andreotti’nin bilgisine başvurdu, 1972′de bu olay tesbit edildiği için Başbakan örgütün varlığını kabul etti, ancak 1972′de kapatıldığını söyledi. Araştırmalara devam edilince Gladio’nun faaliyete devam ettiği ortaya çıktı. Eylemlerin en büyüğü 1980 Ağustos ayında Bologna tren istasyonunda patlayan bomba ile 85 kişinin ölümü idi.

İtalya’da 1969-80 arasında 4.298 terör olayı meydana gelmiştir. Yapılan soruşturmalar sonucu, bunların önemli bir bölümünden Gladio sorumlu gösterilmiştir. Bazı eylemleri bizzat yapmakla, bazısında patlayıcı ve silah sağlamakla, bazısında da tahrik ve yönlendirme yapmakla suçlanmıştır.

Batı Avrupa, 1990’ları Berlin Duvarı’nın yıkılışıyla bitti sayılan Soğuk Savaş’ın tortusunu içinden kazımakla geçirdi. İtalya, Belçika, Fransa, Danimarka ve daha nice ülke siyasi dokusuna sızan derin ordularla yüzleşip büyük bir tasfiyeye girişti. Gladio operasyonu, Ergenekon’la hesaplaşmaya başlayan Türkiye için de emsal. Hem derin devletin tasfiyesinde hukukçu ve siyasetçilerin oynadığı rol, hem de medya ve sivil toplumun yeni Gladio’lara direnmesi açısından…

GLADIO’NUN KÖKENİ VE DOĞUŞU

“Gladio” terimi, Latince ‘gladius’ kelimesinden geliyor ve anlamı, hançer, kılıç benzeri keskin silahlar; gladyatör kelimesi de aynı kökenden. Bu sözcük, NATO’nun İkinci Dünya Savaşı sonrasında, Varşova Paktı ülkelerinin Batı Avrupa’ya karşı olası bir saldırısına karşı geliştirdiği ‘gizli ordular’a verilen isim. Gladio, aslında sadece İtalya’daki NATO’ya bağlı gizli birimlere verilen ad olmasına karşın, ‘Gladio Operasyonu’, Avrupa genelinde oluşturulan tüm gizli savunma birimlerinin adı oldu.

Gladio ile ilgili en kapsamlı araştırmaları yapan tarihçi Daniele Ganser’in dikkat çektiği bir nokta çok önemli; Gladio’nun kolları küçük, büyük, stratejik açıdan önemli, önemsiz demeden hemen tüm Avrupa ülkelerine uzandı, ancak bazı ülkelerde diğerlerinden daha etkin ve güçlü hale geldi. Bazı ülkelerin Gladio’su sessiz sedasız tetikte beklerken, bazılarının tarihini Gladio yazdı bile. Ülkeler arasındaki bu fark, onların farklı bir toplumsal, siyasal ve sosyolojik şartlarından kaynaklanıyor. Bu farkları incelemeye geçmeden önce, Gladio’nun nasıl bir proje olarak ortaya çıktığını ve temellendirildiğini anlamakta fayda var.

GLADİO OLUŞUMU
Gladio Operasyonu 1948’de, daha NATO kurulmadan Müttefik Ülkeler arasında oluşturulan Batı Birliği’nin Gizli Komitesi (Clandestine Committee of the Western Union – CCWU) bünyesinde geliştirilmeye başlandı. 1949’da NATO kuruldu ve CCWU, NATO ile ortak hareket etmeye başladı. 1951’de de, tamamen NATO’nun içine entegre edilerek Gizli Planlama Komitesi (Clandestine Planning Committee – CPC) adı verilen bir daireye dönüştürüldü. CPC, Franda’da Avrupa Müttefikler Yüksek Merkezi (Supreme Headquarters Allied Powers Europe – SHAPE) tarafından kumanda edilen bir yapı idi. Araştırmacı Ganser göre, CPC’ye paralel olarak, Müttefik Gizli Komitesi (Allied Clandestine Committee – ACC) diye bir birim daha kurulmuştu. 1957’de kurulan ACC, NATO’nun Müttefikler Yüksek Avrupa Komutanı’na (Supreme Allied Commander in Europe – SACEUR) bağlı olarak faaliyet gösteriyordu.

Belçika’nın Mons kentindeki SHAPE karargahında görev yapan SACEUR’dakomutanlar geleneksel olarak Amerikalı’lar arasından seçiliyordu. SACEUR, Washington’da Pentagon’a bağlı olarak çalıştığından, yeni kurulan bu birimlerde ABD, etkisini ciddi ölçüde arttırdı. ACC’nin görevi, Gladio şebekelerinin yönetmeliklerini hazırlamak, gizli faaliyetler yürütebilme kapasitelerini arttırmaktı. Bu amaçla, Amerika ve Britanya’da üsler kuruldu. Almanya, Belçika, Danimarka, Fransa, İspanya, İtalya, Hollanda, Lüksemburg, Norveç, Portekiz ve Yunanistan’da olduğu Türkiye’de de Gladio’nun şebekeleşme faaliyetlerinde aynı ACC etkili oldu. Stratejik planma işi ABD ve İngiltere’de yapıldı.

ASKERİ İSTİHBARATLAR BAŞROLDE
Tüm NATO ülkelerinin içinde yer aldığı Gladio projesinin baş katılımcısı, Avrupa devletlerinin orduları ve askeri istihbarat servisleriydi.

NATO üyesi olmayan, Avusturya, Finlandiya, İrlanda, İsveç ve İsviçre gibi tarafsız bazı Avrupa ülkelerinin de içerisinde bulunduğu bu ağ, ABD’nin CIA ve Britanya’nın SIS ve MI6 istihbarat örgütlerinin yakın takibi ve hamiliğiyle serpildi. Gladio projesinin hayata geçirilmesine, CIA’in kurucusu Allen Dulles’ın ön ayak olduğu ve CIA’nın, Gladio Operasyonu’nun baş mali kaynağı olduğu da iddia ediliyor.

HÜCRE TİPİ ÖRGÜTLENME
Gladio projesi çerçevesinde, Avrupa genelinde, paramiliter mangalar oluşturuldu. Gerçek bir savaş olsa orduların yanısıra savaşacak paramiliter güçlerin başlatacağı direniş hareketleri için toprağın altına silahlar gömüldü, kaçış rotaları hazırlandı. Askeri eğitim alan Gladio milisleri, barış zamanı oluşturdukları gizli hücreler sayesinde, savaş halinde, düşman tarafından kontrol edilen topraklarda sabotaj ve suikastler gibi faaliyetleri yürütebilecekti. Gladio’nun temel ayağı askeriydi ancak sivillerin desteği olmadan, hedeflenen yapılanma oluşturulamazdı. Sivil kanatta, eski Nazi subay ve sempatizanları, faşistler ve sağ siyasetten çeşitli isimler kadar bazen güç ve iktidar arayışındaki sol görüştekiler, bilerek veya bilmeyerek, Gladio’nun neferleri oldular.

CIA’in Gladio’nun faaliyetlerini desteklerken soğuk savaş döneminde yaşanan birçok karanlık olaya ne kadar müdahil olduğu hala süren bir tartışma. Belçika, İtalya ve İsviçre’de bu konuya ilişkin meclis soruşturmaları yapıldı. ABD, Avrupa’da Gladio’nun gerçekleştirdiği bilinen ve söylenen bombalamalar gibi terörizm faaliyetleriyle ilişkisi olmadığını açıkladı.

GLADİONUN TÜRKİYE UZANTISI

Türkiye’de ise bu yapılanma başlangıçta ‘kontrgerilla’ olarak adlandırıldı. Daha sonra ise, sonradan ‘Özel Kuvvetler Komutanlığı’na dönüşecek olan ‘Özel Harp Dairesi’ ile ilişkilendirildi. Kanaatimizce bir bütün olarak Özel Harp Dairesi’ni Gladio’nun bir ürünü olarak düşünmek yanlıştı. Ama bu dairenin varlık amacı ve özellikleri göz önünde tutulduğunda, Gladio türü birimler oluşturulmuşsa, böyle bir yapılanma içinde olması en kuvvetli ihtimaldi. Aslında Gladio’nun buraya kadar olan hikâyesinde Soğuk Savaş döneminin özel şartlarında anormal olan bir şey de yoktur. Bu tür yapılanmaların varlığı, bu döneme ilişkin stratejik planlamaların bir gereği olarak oldukça rasyonel gözükmektedir. Ne var ki daha sonra bu yapılanmaların, zaman içerisinde varlık nedenleri olan resmi görevlerinin sınırlarını aştıkları ortaya çıkmaya başladı.

Özellikle 1990′lı yılların başlarında yayınlanan bazı araştırmalarda, bu tür yapılanmaların bulunduğu ülkelerde Gladio mensuplarının yurtiçinde de faaliyette bulundukları, birtakım istikrarsızlaştırma operasyonlarında kullanıldıkları, ulusal ve uluslararası düzeydeki siyasi komplolara alet oldukları ve hatta ülke içinde kimi zaman ideolojik bir savaşın kimi zaman da çıkar çatışmalarının bir aracı haline dönüştürüldükleri iddiaları yer aldı. Zaten stay behind örgütlerinin kimi ülkelerde büyük skandallara yol açmış olmasının nedeni, asıl kuruluş gerekçesi ya da varlığından ziyade, birtakım yurtiçi operasyonlarda temel amaçları dışında kullanılmış olmalarıdır. Bunun yanı sıra, özellikle İtalya’da Gladio yapılanması içerisinde sadece ordu ve istihbarat örgütleri mensuplarının değil; aynı zamanda mafya üyeleri veya bunlarla ilişkili işadamları ve bürokratların da yer aldığı anlaşıldı. İtalya’da Gladio’nun 5000 civarında mensubu olduğu tahmin ediliyordu.

Bence Bunları da Okumalısın

Ev Hayatı İçin Pratik Bilgiler, Kullanışlı Bilgiler

Zeytinyağı Nedir? Nasıl Elde Edilir? Yapım Teknikleri, Nasıl Kontrol Edilir?

Cemre Nedir? Cemre Düşmesi Cemre Ne Zaman Düşer?

Cumhuriyet Çalışma Grubu Nedir? Gizli Çalışma Grubu

RTÜK Nedir? RTÜK Tarihçesi, Radyo Televizyon Kurulu Hakkında Herşey