Kategoriler
Genel Kültür SEKTOREL

Büyük Şiir Arşivi Tek Kitapta

saairler

Türk edebiyatına büyük katkılarda bulunan şaiirlerimizin eşsiz eserlerini sisin için biraraya topladık.Şiirseverler için eşsiz bir eser. Herkesin çalışmalarında faydalanabileceği bir eser.

Necip Fazıl Kısakürek
Mehmet Akif Ersoy
Nurulah Genç
Cahit Zarifoğlu
Erdem Beyazıt
Sezai Karakoç
Daha yüzlerce şaairimizin şiirlerini içeren büyük şiir kitabı hazır. PDF formatında olan kitpcığa bakmak için tıklayın.

Kategoriler
SEKTOREL

Bütün Kitap Özetlerini İndir

“En iyi arkadaştır” diye tanımamışlar eskinin bilgiç insanları onu. Okudukça bilgilenir, bilgilendikçe hayata bakış açımız, dünya görüşümüz, felsemiz değişir. Bu da elbette hayatımızın baştan aşağıya değişmesine neden olur. Okumak bu yüzden çok önemlidir. Önemliliğinin yanında çok da güzeldir. Belkide güzel ülkemizin bu halde olmasının en öözetinemli nedeni çok az okumamızdır. Bunun üstesinden gelmek içinde bize düşen en büyük görev daha fazla okumak ve okuduğumuzu hayatımıza yansıtmaktır. Ancak bu durumda ülkemizin daha kalkınmış bir ülke, bilimin, kardeşliğin, adaletin ve güvenin olduğu bir ülke olmasını sağlayabiliriz. İşte tüm bu nedenlerden dolayı daha fazla okumalıyız. Biz uzmanportal.com olarak da bu yüce amaca birazcık da olsa hizmet etmek adına herkesin okuması ve bilmesi gereken birçok kitabın özetine yer verdik. Aslında yapılması gereken kitabın tamamını sindire sindire okumaktır. Ama okumak için imkanı, zamanı olmayan arkadaşlarımıza aşağıdaki listede bulunan tüm kitapların özetlerine, yazarları hakkındaki bazı bilgilere, yayınevlerine, yayınladıkları tarihe yer verdik. Ayrıca kitap listemiz sürekli olarak güncellenecektir.

Not1: Kitap özetlerimiz word programında hazırlanmıştır, bu yüzden kitap özetlerini okumak için MS Office programının bilgisayarınızda yüklü olması lazım.

Not 2: Kitap özetlerimiz şifrelidir ve şifre de uzmanportal.com ‘dur.

Kitaplarımız:

Anna Karenina

Don Kişot

Falaka

İki Şehrin Hikayesi

İnce Memed

Kaşağı

Kiralık Konak

Kuyucaklı Yusuf

Küçük Ağa

Miskinler Tekkesi

Ölü Canlar

Sarı Zeybek

Savaş ve Barış

Şeker Portakalı

Sinekli Bakkal

Yaprak Dökümü

Yüzbaşının Kızı

Kategoriler
SEKTOREL

Usta Tarihçilerden Türkler ve İslamiyet Kitabı

”Türkler ve İslamiyet” adlı kitap Prof. Dr. İlber Ortaylı, Prof. Dr. Nevzat Yalçıntaş ve Prof. Dr. Mümtaz’er tarafından kaleme alındı. Barcelo Topkapı Eresin Otel’de düzenlenen basın toplantısında konuşan Prof. Dr. Yalçıntaş, kitabın tanıtımına diğer yazarların mazeretleri dolayısıyla katılamadıklarını ifade ederek, kitabın tarih perspektifinde Türkiye’nin temel meselelerini açıkladığını dile getirdi.

Prof. Dr. Yalçıntaş, son günlerde sokaklarda ortaya çıkan şiddet eylemlerinin kaygı verici olduğunu belirterek, bu olaylarda çocukların ön plana çıkarılmasını eleştirdi.

Sorunların çözülmesinin yolunun şiddet olmadığına işaret eden Prof. Dr. Yalçıntaş, ”Ülkemiz, içine sürüklenmek istenen ayrışma, bölünme, anarşi ve çatışma ortamını, milletimizi bir bütün haline getirmiş olan ortak değerlerimizi korumak ve sağlamlaştırmakla bertaraf edilebilir. Bu değerlerimiz 1000 yıla yaklaşan müşterek tarihimiz, manevi inançlarımız, kültürümüz, insan hak ve hürriyetleri ile demokratik cumhuriyetimizdir” dedi.

Prof. Dr. Yalçıntaş, Türkiye’nin bir bütün olduğunu ve asla parçalanamayacağını da vurgulayarak, İslamiyet’in de terörün her şeklini açıkça reddettiğini söyledi.

Dünyada İslamafobia yaratılmak istendiğini de dile getiren Prof. Dr. Yalçıntaş, bununla kararlılıkla mücadele ettiklerini de kaydetti.

Barack Obama’nın ABD Başkanı seçilmesini, Türkiye açısından nasıl değerlendirdiği sorulan Prof. Dr. Yalçıntaş, Obama’nın seçilmesini Bush yönetiminin gitmesi açısından sevindirici bulduğunu belirtti.

Bush yönetiminin Afganistan ve Irak’taki tutumunu eleştiren Prof. Dr. Yalçıntaş, Obama’nın Irak’tan çekileceklerine ilişkin söylemlerini de yerine getirmesini dilediklerini söyledi.

Prof. Dr. Yalçıntaş, Obama’nın, Türkiye’nin Ermeni tezlerinin aksine yaptığı açıklamalarının anımsatılması üzerine de ”Eğer biz iyi çalışırsak, Obama’nın bu sözleri, seçim sırasında söylenmiş sözler olarak kalır” dedi.

Yalçıntaş, konuşmasının ardından ”Türkler ve İslamiyet” adlı kitabı, tanıtıma katılan gazeteciler için imzaladı.

(aa)

Kategoriler
SEKTOREL

Eyvah, Türkler geliyor!

Türkofobi; Tarihsel bilinçaltına dayanan bu kavram ‘Eyvah, Türkler geliyor!’ cümlesinin terimleşmiş şekli olarak Osman Turhan tarafından kare kare çizildi.

Çizer Osman Turhan’ın son dönem karikatürleri, Zaman Kitap tarafından ‘Türkofobi’ adıyla kitaplaştırıldı. Daha önce Zaman’ın ‘Yorum’ sayfalarında yayınlanan karikatürler, Türkiye’nin AB ile ilişkilerinde yaşanan gelişmeleri ve bunun Türkiye’deki algısını çizginin diliyle anlatıyor.
Turhan’ın, lise yıllarında başlayan çizerliği, yerel gazete ve dergilerde devam etmiş bir müddet. 1998 yılında Mersin Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümü’nü birincilikle bitirince, çizgilerini ulusal basına taşıma imkânı buldu. Geçtiğimiz günlerde çıkan ikinci kitabı Türkofobi’de, Avrupa Birliği ile Türkiye arasında uzun süredir devam eden ilişkilerin seyrine odaklanıyor. Geçmişi uzun yıllara dayanan bu süreç, siyaset bilimcilerden ekonomistlere, politikacılardan gazetecilere kadar birçok alanda enine boyuna konuşuldu, tartışıldı, tartışılıyor. Bu zorlu süreçte, hem Avrupa Birliği hem de Türkiye için geçerli olan bir kavram ortaya çıktı: Türkofobi. Tarihsel bir bilinçaltına dayanan bu kavram ‘Eyvah, Türkler geliyor!’ cümlesinin terimleşmiş şekliydi aslında.
Osman Turhan, Türkofobi’deki çizimlerinde çuvaldızı Avrupa Birliği’ne batırırken, iğneyi de Türkiye’ye batırmayı ihmal etmemiş. Siyaset bilimcilerin ve ekonomistlerin uzun makaleler, hatta kitaplarla anlatabileceği konuları, çizgi marifetiyle ustalıkla anlatan Turhan, bazen acı bir tebessüme bazen de derin düşüncelere sevk ediyor insanı. Avrupalı politikacıların çifte standardına, Türk politikasındaki bir türlü oluşturulamayan ortak dile, medyanın bu konuda zaman zaman değişen yaklaşımlarına, Türkiye’nin atladığı her aşamadan sonra karşısına çıkarılan ‘uyum paketleri’ne kadar Türkiye’nin Avrupa Birliği süreciyle ilgili birçok konuyu en çarpıcı hâliyle bulmak mümkün kitapta. Hâsıl-ı kelam, Türk korkusunun en can alıcı hâlleriyle beraber, Avrupa Birliği-Türkiye ilişkilerinin gelişim sürecini karikatürler eşliğinde takip edebileceğiniz bir çalışma Türkofobi.
Turhan’ın karikatürleri Amsterdam’da sergilendi
Osman Turhan’ın ‘Türkofobi’de yer alan 60 karikatürü, geçtiğimiz hafta Amsterdam Rhone Kongre Merkezi’nde sergilendi. Serginin açılışını Zaman Hollanda Müdürü Alaattin Erdal, karikatürist Osman Turhan ve Türkiye’nin Lahey Büyükelçilik Müsteşarı Hakan Çakıl yaptı. Çakıl, Zaman Gazetesi’nin Türkiye ile Avrupa Birliği ilişkilerini anlatan bir karikatür sergisini açarak çok önemli bir misyonu yerine getirdiğini söyledi. Osman Turhan da “Amacım bu karikatürleri Avrupalı insanlarla paylaşmak ve özellikle bir konuda mesaj vermekti. Avrupalı insanların Türkiye’ye karşı önyargıları, korkuları olduğunu biliyoruz. Onların bu yersiz fobisinin ortadan kalkmasına katkı sağlamayı amaçlıyorum.” dedi.
(Haber 7)
Kategoriler
SEKTOREL

Batılılaşma ve Türk Edebiyatı

Tanzimattan sonra ortaya atılan edebiyat, eğer ‘yeni’ ise, sürecin, muhakkak, daha öncesi olması lazımdır. Bu durumda; edebiyatla Batılılaşma arasındaki münasebet, sanıldığından daha sıkıdır ‘yenileşme’ şimdiye kadar söylene gelenden çok daha erken bir dönemde başlamıştır” teziyle hareket eden Doktor Ali Budak, “Batılaşma ve Türk Edebiyatı” adlı eseriyle bu önemli tartışmaya yeni pencereler açıyor ve bugüne dek var olan tartışmalara yeni ufuklar açıyor.

“Batılılaşma ve Türk Edebiyatı”nın bir bakıma, bu düşüncelerin izindin sürülmesinden doğduğunu belirten yazar, Batılaşmanın ilk somut belirtilerinin görüldüğü XVIII. yy başlardından yeni bir dünya görüşünün ve edebiyatının ortaya çıktığı XIX: yy ortalarına kadar geçen yaklaşık 150 yılı “Uyanış”, “Yenileşme”, Batılılaşma” adlarını taşıyan üç ana bölüm halinde inceliyor.

Yazarın bu önemli ve kayda değer çalışması sadece edebiyatçılar için değil o döneme ilgi duyan tüm profesyonel ve amatör tarihçi ve sosyologlar için de önemli tespitler ve analizler içiriyor.

Eserin önsözünde yazar, neleri hedeflediğini ve neleri kaleme aldığını şu şekilde anlatıyor:

Yeni Türk Edebiyatı’nın derin keklerine inmek fikri, yıllar önce, Münif Paşa üzerine çalışırken aklıma düşmüştü. Türkler, bin yıldır içinde yaşadıkları bir kültürden başka bir kültüre geçiyorlardı. Çok büyük bir değişimdi bu; öyle, birkaç yıl, birkaç olay, birkaç kişiyle gerçekleşemezdi. Bütün bir sosyal yapı, âdeta, yeni baştan kuruluyordu. Köprülü’nün genel kabul görmüş tespitiyle edebiyat da Avrupa medeniyeti tesiri altına girmişti. Politikalar, yasalar, kurumlar bir yana; özellikle edebiyat aksamdan sabaha değişemez ve dönüşemezdi.

Çünkü edebiyat her şeyden önce, bir yaşama üslubunun ifadesiydi ve belli bir zaman içinde oluşabilirdi; dünden bugüne devam eden, bugünden de yarına uzanan duraksız bir yolculuktu. Öyleyse, Tanzimat’tan sonra ortaya çıkan edebiyat, eger “yeni” ise, sürecin, muhakkak, pek de kısa olmayan bir geçmişinin olması lazımdı. Bu durumda; edebiyatla Osmanlı İmparatorluğu’nun Batılılaşması arasındaki münasebet, sanıldığından daha sıkıydı ve yenileşme, çok daha erken bir dönemde başlamıştı.

Kitap, bu düşüncelerin izinin sürülmesinden doğdu. Dolayısıyla Batılılaşma çabalarıyla edebiyat birlikte ele alındı. Önce, yakandan aşağıya siyasal ve sosyal yapıdaki farklılaşmalarla genel bir çerçeve meydana getirildi, sonra da içine edebî verimler ve faaliyetler yerleştirildi.

Aslında, hemen bütün toplumlarda, bilim ve sanat, egemen sosyal ilişkiler ve kültürler çevresinde gelişip şekillenmiş ve varlığını sürdürebilmiştir. Osmanlı imparatorluğu gibi, her türlü toplumsal statü ve mertebelerin mutlak egemen bir hükümdar tarafından belirlendiği bir sistemde bu durum daha da belirgin olarak gözlemlenmektedir, özellikle matbaanın henüz geniş kitlelere okuma imkânı vermediği yüzyıllarda, edebî olsun, ilmi olsun bütün eser sahipleri, kendilerini ayakta tutacak, kuvvetli ellere ihtiyaç duymuşlardır.

Yani, “sâhib-i mülk” hükümdar ve etrafındaki seçkin sınıfı oluşturan devlet ricali, âlimlerin ve sanatkârlann en önde gelen velinimeti ve hâmisi olmuşlardır. Çünkü, patrimonyal devlette yüksek kültür, yalnız yüksek saray kültürü olarak var olmuştur. Hükümdar sarayı ve ekâbir konaklan, toplumda şeref ve itibann, servet ve becerinin tek kaynağı ve sığınağıdır. Osmanlıda, en yüksek mimar, sarayın mimarbaşısı, en iyi kuyumcu, sarayın kuyumcubaşısı ve en gözde şair, padişahın ilgi ve lutfuna layık görülen sultânü’ş-şuarâdır. Halil İnalcık’ın vurguladığı gibi, âlimin ve sanatkârın bir birey olarak varlığı söz konusu bile değildir. Onlar, hükümdarın prestijini, sarayın nam ve şa¬nını yüceltmek için var olmalan gerekli, bu yüzden de anlamlı unsurlar durumundadır.

Kitapta, Batılılaşmanın ilk somut belirtilerinin görüldüğü XVIII. yüzyıl başlarından, yeni bir dünya görüşünün ve edebiyatın ortaya çıktığı XIX. yüzyıl ortalarına kadar geçen yaklaşık 150 yıl; “Uyanış”, “Yenileşme”, “Batılılaşma” adlarını taşıyan üç ana bölüm halinde inceleniyor.

“Uyanış” evresinde, ilk madde olarak, Batı’ya doğru ilk adımlar üzerinde duruluyor. Bu bağlamda, ilk tercüme faaliyetlerinden kısaca söz edildikten sonra matbaa mercek altına almıyor. Matbaanın kurulması süreci, ilk eserleri, gecikme sebepleri ve her şeye rağmen, bir ümran aracı olarak oynadığı önemli rol, ayrıntılı denilecek bir biçimde anlatılıyor. İkinci maddeyi, Batı’dan yapılan ilk aktarmalar oluşturuyor. Saray, Avrupa! köşk ve kasırları, laleleri ve dillere destan eğlenceleriyle yavaş yavaş gelenekten kopmaktadır. Yukandan esen rüzgâr aşağılara da ulaşmış, günlük hayatta da belli belirsiz kıpır/danışlar hissedilmeye başlanmıştır. Tabii edebiyat da değişmektedir.

Uyanış döneminin üçüncü maddesi ise edebiyat, önceliği, şiirde Nedim’le belirginleşen, ama, asla onunla sınırlı kalmayan yerelleşme ve reelleşme alıyor. Nedim’den başka, Seyyid Vehbi, Edirneli Kâmî, İzzet Ali Paşa, Koca Râgıb Paşa, Belîg, Kânî, Nevres, Haşmet ve Fıtnat Hanım gibi şairler de sürece katkılarıyla ele almıyorlar. Nesir ise, genel bir değerlendirmenin ardından, tarihler, tezkireler, sefaretnâmeler ve münşeat kitaplan başlıkları altında, karakteristik örnekleriyle yorumlanıyor. Okuyuculara gerek üsluba gerekse içeriğe yönelik yeni analizler yapabilme imkânı vermek için orijinal metinlere özellikle dikkat çekiliyor.

İkinci bölümde, yani “Yenileşme” evresinde ilk olarak Aydınlanma felsefesinin bir tezahürü olan Fransız İhtilali üzerinde duruluyor. Büyük devrimin Osmanlı lmparatorluğu’na yansımalan anlatılırken, Fransız elçiligince çıkarılan bültenlerin bilhassa altı çiziliyor. Çünkü bu Fransızca bültenler hem devrim tohumlarının imparatorlukta yayılmasında etkili olacaklardır, hem de gazetecilik düşüncesinin doğuşunda. Daha sonra yine Fransızca olarak İzmir gazeteleri yayımlanacak, onlan, İstanbul’da Takvm-i Vekâ-yi ve Le Moniteur Ottoman izleyeceklerdir.

Yenileşme evresinde edebiyatın şiir kolunun merkezine Şeyh Galib oturtuluyor. Ama önce, onun hemen yanı başında yer almış olan üç şaire; Enderunlu Fâzıl, Sünbül-zâde Vehbi ve Enderunlu Vâsıfa ayrı ayn bakışlar atfediliyor. Yerellikleri ve gerçeklik unsurlannı kullanışlarıyla yeni denilebilecek bu şairler, bir taraflanyla da eskiye sıkı sıkıya bağlı bir görüntüdedirler. Bu yüzden “aralıktakiler” başlığı altında bölümde yerlerini alıyorlar. Galib de, şekil ve dil olarak eski şiirin bir parçasıdır. Ancak o, aynı zamanda yeni şiirin de başlangıç noktasındadır. Galib’in bu özelliği, Hüsn ü Aşfs’ı, poetikası, dünya görüşü, duygulan, hayalleri ve orijinal mazmunîanyla yansıtılmaya çalışılıyor.

XIX. yüzyıl başlarındaki Türk şiirinin iki büyük ismi îzzet Molla ve Âkif Paşa da bu bolümde, “eskinin içinde yeniyi bulanlar” olarak yer buluyorlar. Dönemin nesrine ise. tarihlerin ve münşeat kitaplannın yanı sıra, halk hikayeleriyle de ışık tutulmak isteniyor. Bu cümleden olarak, Hifedye-i Bey Böyrek, Asuman ile Zeycân Beyân, Muhavyeldr-ı Aziz Efendi ve Hançerli Hanım Hikâyesi içerikleri dilleri ve üsluplarıyla ayrı ayrı irdeleniyor.

Üçüncü bölümde, yani “Batılılaşma” evresinde, siyasal ve sosyal arka plana, dönemin bir gereği olarak, daha geniş bir pencereden bakılıyor. Önce Batı sisteminin girişi başlığı altında, Sultan Mahmud ve reformları ana hatlarıyla özetleniyor. Gazeteler bu bölümde de geniş bir yer tutuyor. Çünkü hem yeni dönemin uzlaşma ve yansıtma va¬sıtalarıdırlar, hem de Türk modernleşmesinin tek ve en etkili aracı durumundadırlar. Kamuoyu düşüncesi onlarla oluşmuş, çağdaş bilimler ve kültürler onların sayfalarından yurda girmiş, siyasal modernleşme ve muhalefet onlarla toplum hayatına aksetmiştir. Edebiyat açısından, daha önemlisi ise, dilde sadeleşme gazetelerle başlamış, ilk Ilıt ılı edebî türler gazetelerle tanınmıştır. Yeni edebiyat büyük ölçüde gazetelerde ve gazete çiler tarafından meydana getirilmiştir.

Daha sonra, “Batı Düşüncesinin Girişi” başlığı altında, ilk yansımalar ve ilk tercümeler anlatılıyor. Râtib Efendi’den Sadık Rifat ve Reşid Paşalara Avrupa algısı ve Gülha-ne Hatt-ı Hümâyunu’nun hazırlanışı ilk yansımalar içinde değerlendiriliyor, tik tercümeler aktarılırken, yeni bakış açıları da ortaya konuluyor. Batı düşüncesi bize Fransız kaynaklarından girmiştir. Ancak, incelemede bunun, Almanya üzerinden gerçekleş!iği belirleniyor.

Aynca, Türkiye dışında yapılmış bazı çeviriler belgelenerek. Batı kaynaklı tercüme tarihimiz neredeyse otuz yıl geriye çekiliyor. Yine, Voltaire, Hugo ve Jean )AC-quues Rousseau’nun Türkçeye girişleri ayrıntılı olarak ortaya konuluyor, ilk tercümelerimiz üzerindeki bazı gölgeli kısımlar tamamen ışığa kavuşturuluyor.

Batılılaşma evresinde edebiyatın şiir kanadında, ilk olarak Leskofçalı Galib, Herseldi Arif Hikmet ve Yenişehirli Avnî bahis konusu ediliyor. Bu üç şairin edebiyat tarihlerinde yer alageldiği gibi, eskiyi devam ettirenler değil, estetiği devam ettirenler oldukları, farklı bir görüş olarak ileri sürülüyor. Gerçekten, her üç şair de düşünceleriyle de şiirleriyle de eskiden çok yeniye yakın durmaktadırlar. Yeni şiirin başlangıcında ise, Şinasi ve arkadaş¬larının, onlardan, nasıl farklılaştıklarının altı çiziliyor.

Nesir bölümünde, yaşanan devirden edebiyatın nasıl etkilendiği daha bir belirginleşiyor. Devlet bütün kurumlarıyla yenilenirken, yapılanların önce memurlara sonra halka anlatılması ihtiyacı doğmuştur. Bu da yon i bir yazı dili anlamına gelmekledir. Denilebilir ki, yazı dili önce devlet dairelerinde, böyle bir zorunlulukla şekillenmiştir. Sü¬reçte, Âkif ve Pertev Paşalarla Reşid Paşa, Sadık Rifat Paşa ve Mustafa Sami Efendi önemli rol oynamaktadırlar. Bölüm içinde, Yeni Türk Edebiyatı’na doğru yazı dilindeki bu değişme, bu öncülerin metinlerinden alıntılarla somutlaştırılıyor.

(…)
Dr. Ali Budak Ocak 2008, Kısıklı I Üsküdar

Kategoriler
SEKTOREL

Fişlenen Türkiye

Türkiye’de yaşayan insanlar, JİTEM’inden MİT’ine kadar pek çok istihbarat örgütününün kendisini fişlediğini duyunca bunu kabullenmekte zorlandı. Ama zamanla buna da alıştı ve fişlenmenin vakayı adiyeden olduğunu idrak etti.

Türklerin fişlenmesi tam olarak ne zaman başladı bunu kesin olarak söylemek mümkün değil. Ama uluslararası ilişkilerin en ‘mikser’ ülkesi İngilizlerin Türkleri daha 1900’lü yıllardan fişlmemeye başladığı kanıtlandı.

İngiliz istihbaratçılarının Türkleri fişlediği raporlar tesadüfen gün ışığına çıktı. 2005 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde Amerika Milli Arşivi’nde (NARA) Süryaniler üzerine araştırmalar yapan Doç.Dr. Bülent Özdemir, Georgetown Üniversitesi kütüqhanesinin özel koleksiyon bölümünde kendisini şaşırtan bir dosya ile karşılaştı.

I. Dünya Savaşı yıllarında Amerika’nın Halep Konsolosluğu görevinde bulunan Cornelius Van H. Engert’in özel evrakına rastlayan Doç.Dr. Bülent Özdemir, Klasörleri karıştırırken hizmete özel olarak hazırlandığı belli olan bir kitapçıkla karşılaştı. Üzerinde “Personalities: Turkey” yazıyordu. Özdemir, o andaki duygularını “Büyük bir heyecanla okumaya başladım. Bu, İngiliz istihbaratının yıllara dayanan çalışmaları sonucu ortaya konulmuş, 1917 yılı itibariyle Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşayan önemli kişiler ile ilgili istihbarata dayalı kısa biyografik bilgilerden oluşmaktaydı. Hakkında istihbarat toplanılan kişilerin çeşitliliği kadar psikolojik ve karakter tahlillerinin de yapılıyor olması çok ilginçti” diye açıklıyor.

Fişlenen isimler arasında kimler yoktu ki. Osmanlı Padişah’ından başlayarak günümüz Türkiye’sinin ve Ortaduğu’nun kaderini imza atmış ve atmakta olan ailelerin o dönem yaşayan mensuplarına kadar herkes bu fişleriydi. Öyle ki Halide Edip Adıvar’dan dede Barzani’lere kadar uzunan geniş bir fişleme operasyonuydu bu.

Doç.Dr. Bülent Özdemir, bulduğu tarihi fişleme dosyasını, İngiltere Milli Arşivi’nde I. Dünya Savaşı ile ilgili araştırmalar yaptığı sırada değişik fonlarda rastladığı Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşayan önemli şahıslarla ilgili biyografik bilgilerle zenginleştirerek “İngiliz İstihbarat Raporlarında Fişlenen Türkiye” adıyla kitaplaştırdı.

İki bölümden oluşan kitabın birinci bölümü Osmanlı Devleti ve modern Türkiye’nin temellerine imza atmış önemli kişileri kapsıyor, kitabın ikinci bölümü ise I. Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı İmparatorluğu’nun Güneydoğu Anadolu ve savaşta kaybettiği Irak ve Suriye topraklarında yaşayan aşiret liderleri, dini liderler, siyasetçiler, İngiltere’nin planları ve özellikle savaş sonrası bölgenin şartları ve dengelerin nasıl kurulduğu hakkında önemli bilgiler vermekte.

KİMİ NASIL FİŞLEDİLER?

Sultan V. Mehmed

70 yaşındadır. Orta yaşlarına kadar, uzun bir süre “kafes hayatı”[1] yaşadı. Haşmetpenahları yaşlılığında tahta çıktı. Fakat “kafes hayatı” yaşamasının etkisini üzerinden atamadı.
Sade bir yaşama ve sevecen bir yaratılışa sahip birisi. Ürkek tavırlar sergilemekte ve canına kastetme konusunda gergin bir şekilde evham taşımakta. Majesteleri, Büyükelçilerin kabulü sırasında ya tam bir sessizlik veya zararsız bir yavanlık sergiledi.
Sir Louis Mallet[2] tarafından kendisiyle yapılan son röportajda Sultan’ın tavrında büyük bir değişiklik görüldü. Sultan, savaşa çekilmeyeceğini kararlılıkla belirterek ve İngiltere’ye karşı gösterdiği değişmez dostluğunu tasdik ederek, Osmanlı Devleti’nin Müttefikler karşısındaki durumunu ayrıntılarıyla konuştu.
Sultan, iktidara geldiklerinden beri ona bir kukla gibi davranan ve hanedanın diğer üyelerini hor gören Cemiyetin[3] (İttihat ve Terakki) kurbanı olarak görülmelidir.

Yusuf İzzettin Efendi

Padişahın ilk yeğeni. 57 yaşında. Sultan Abdülaziz’in oğlu. Sinirli karakterli bir zavallı. Sağlığı hakkında sürekli yaşadığı halüsinasyonların kurbanı. Alelade bir zekâya ve sessiz bir yapıya sahip.
İmparatorluk ailesinin diğer üyeleri gibi genelde politik işlerden uzak tutuldu ve savaştan önceki son ayda dehşetli bir endişe durumu yaşadı.

İstanbul’dan ayrılmadan önceki gün İngiliz Büyükelçisine gönderdiği mesajda İngiltere ile oynanan briç oyunundan dolayı derinden pişman olduğunu ve kendisinin saldırgan politikasını nasıl kesin bir şekilde terk ettiğini söylüyordu.
Çok iyi Fransızca konuşamaz. Azıcık Avrupa kültürüne sahiptir. Sultan’ın temsilcisi sıfatıyla İngiltere’ye gelerek, Kral VII. Edward’ın cenaze törenine ve şu anki kralın taç giyme merasimine katıldı. Zaman zaman kendisini Cemiyete karşı olanlarla özdeşleştirdi ama Cemiyete karşı bir tutum ve girişimde de bulunmadı.

Vahdettin Efendi

Sultan’ın daha genç erkek kardeşidir. Mahcup ve az bilinen bir şehzadedir. Bir zamanlar İttihat ve Terakki karşıtlarını desteklediği için Cemiyet tarafından kendisine güvenilmez. Hükümdar ailesinin yaşlı üyeleri arasında tek karakter sahibi adam olarak bilinir.

Abdülmecid Efendi

Şehzade Yusuf İzzeddin Bey’in daha küçük erkek kardeşidir. 1869’da doğdu. Eskiden İngilizlerin her şeyine büyük hayranlığı vardı. 1908’den sonra bir süreliğine Cemiyet onu şeklî başkan olarak kullanmayı düşündü ve Cemiyetin önde gelen üyelerinin çoğunun üstad seviyesinde oldukları Türk Farmasonluğu üyeliğine kabul edilmesi problem oldu. Sosyal olaylara o kadar ilgisizdi ki, alınacak olan bu riskin kendileri açısından bir getirisi olmayacaktı.
Hükümdar ailesi üyelerinin çoğundan daha zeki ve daha iyi eğitimliydi. Bir zamanlar oğlu için İngilizce öğretmeni tuttu, ama daha sonra bu oğlunu Viyana’da bir okula gönderdi.

Burhaneddin Efendi

Hükümdar ailesinin bir başka önemli üyesi. Eski Sultan’ın en gözde oğlu idi. Sultan onu kendisinden sonra tahta geçecek kişi olarak görüyordu. Son yıllarda yabancılarla bazı ilişkilerini sürdürdü ve ailesinin, Whittall[4] ailesinden Levanten bir Fransız kadın olan Mlle Bonal ile dostlukları vardır.

Arnavutluk tahtının Türk ve Müslüman adayı olacağı söylentileri dolaşmaktadır. Bazen yaşamı dehşet içinde geçti. Çok kısa bir süre önce İstanbul’dan gizlice kaçtı ve Sofya’ya geçti.

Prens Sabahattin

Evlilik yoluyla bir Hükümdar ailesi mensubudur. Babası hükümdar ailesinden bir prenses ile evli olan ve Damat Mahmud Paşa’dır. Yaşı 35. Paris Jön Türklerinin organizatörlerinden birisi, fakat sonradan Cemiyet ile bağını kopardı. Türk olmayan ırkların istedikleri otonomi çizgisinin liderliğini yapması sebebiyle hain ve dönek kabul edilmektedir. 1914’te Sadrazam Mahmud Şevket Paşa cinayetine karışmakla suçlandı.[5] İdam cezası aldı ama Atina’ya kaçtı ve hala orada yaşamakta. İngiltere sempatizanı ve vatansever bir Türk; fakat güvenilmeyecek kadar zayıf biri. Jön Türk Hükümeti’ni iktidardan düşürmek için çalışmakta. Zengin fakat kişisel kapasitesi düşük.

Amerikan Büyükelçisi
Bay Henry Morgenthau. Mannheim doğumlu bir Yahudi ama tam bir Amerikan. İstanbul’daki İngiliz tebaası, enerjik ve arkadaşça davranarak menfaatlerini savunduğundan dolayı ona minnettardır. Politik olarak Alman taraftarı olmalarına rağmen Amerikan büyükelçilerinden hiç birisi o ve eşi kadar sevimli ve sempatik olmadı.

Avusturya Büyükelçisi

Pallavicini. En az Alman meslektaşları kadar suçlu. Yaşlı ve oldukça soğuk birisi. Manchesterlı orta sınıf aileden, cana yakın ve yardımsever niteliklere sahip iyi bir İngiliz eşi var.

Hollanda (Dutch) Ortaelçisi
M. de Villebois. Eskiden Viyana dükkanlarında eldiven satan Bavyeralı bir Yahudi kadınla evli. Mme de Villebois’in ilk kocasından olan çirkin ikiz üvey kızları var. Uzun yıllardır Mısır’daydı.
Arkadaşça ve cana yakın insanlar ama savaş çıktığında Mme Villebois açık sözlü bir Alman sempatizanı oldu.

***

Fişlenen isimler


Şimdi sizlere yukarıda bir kaç örneğini sunduğumuz tarzda fişlenmiş olan tüm isimlerin listesini yayınlıyoruz. Kimin nasıl fişlendiğini bu habere konu olan Doç. Dr. Bülent Özdemir’in Fişlenen Türkiyekitasından görebilirsiniz..

Sultan
Yusuf İzzettin Efendi
Vahdeddin Efendi
Abdülmecid Efendi
Burhaneddin Efendi
Prens Sebahaddin.
Amerikan Büyükelçisi
Avusturya Büyükelçisi
Hollanda (Dutch) Ortaelçisi
Alman Büyükelçisi
Bakanlıklar (1917)
Said Halim Paşa (Sadrazam)
Rum Patriği V. Germanos.
Hahambaşı Haim Nahum..
Abdulhak Hamid Bey.
Adil Bey (Hacı)
Adil Bey.
Aghnuni Efendi
Ahmed Ağaoğlu.
Ahmed Muhtar Paşa (Gazi
Ahmed Nesimi Bey.
Ahmed Rıza Bey.
Ahmed Rüstem Bey – Alfred Rüstem de Bilinski
Aka Gündüz.
Rr. Akil Muhtar Bey
Ali Bey Hamba
Ali Galib Bey
Ali Haydar Midhat Bey
Ali Kemal Bey
Ali Rıza Paşa
Arif Bey
Aristidi Paşa
Asım Bey
Azmi Bey
Balcı İbrahim Bey
Baron Oppenheım
Basralı Tevfik Bey
Batzaria Efendi
Bedri Bey.
Dr. Bahaddin Şakir
Bekir Sami Bey
Cafer Tayyar Bey
Cahid Bey
Cavid Bey
Celal Nuri Bey.
Celaleddin Arif Bey.Cemal Bey
Cemal Bey (Yüzbaşı)
Cemal Paşa
Cemaleddin Efendi
Cemil Bey
Cevad Bey (Kumandan) (1)
Cevad Bey (2)
Charles Bey Karabiber
Mrs. Z. Charlton.
Çürüksulu Mahmud Paşa.
V. Kohen (Cohen)
Dilberzadeler
Emanuel Carasso.
Enver Paşa
Esad Paşa
Eyüp Sabri
Fahri Paşa
Ferid Paşa
Ferid Paşa (Damad)
Ferid Bey
Fethi Bey (Albay)
Fuad Bey (1)
Fuad Bey (II)
Fuad Paşa.
Gabriel Efendi Noradunghıan
Galib Bey
Galib Paşa
Gani Bey
Hafız İbrahim Paşa (Kaptan)
Haydar Efendi
Hayri Bey
İsmail Hakkı (Gümülcineli)
İsmail Hakkı (Topal)
Hakkı Paşa
Halajian Efendi
Halide Hanım..
Halil Bey (1)
Halil Bey (2)
Halil Bey (3)
Halil Halid Bey.
Hasan Fehmi Bey.
Hasan İzzet
Hasan Tahsin Bey.
Hüseyin Hilmi Paşa.
Hugenin.
Hulusi Bey.
Human (Kumandan)
Hurşid Paşa.
Hüseyin Bey (Yarbay, Kumandan
Hüseyin Cahid.
Hüseyin Hakkı Bey (Yarbay, Kumandan)
İbrahim Bey
İbrahim Paşa
İhsan Bey.
İsmail Bey (Arnavut)
İsmail Cenani Bey
İsmail Canbolat
İsmail Bey (Gümülcineli)
İsmail Kemal Bey.
İsmet Bey (1)
İsmet Bey (2)
İzzet Paşa Holo
İzzet Paşa (General)
Dr. Jakobson.
Joachim Iıı (Rum Patriği)
Mrs. James Bey
Karakaş Efendi
Kibar
Kleın (Dr. Parvus)
Lütfi Bey (1)
Lütfi Bey (2)
Hacı Mahmud Bey (Kaptan)
Mahmud Esad Efendi
Mahmud Muhtar Paşa.
Mahmud Nedim..
Mahmud Sadık Bey.
Mahmud Şevket Paşa (General)
Muhammed Ali Paşa.
Maitre Salem..
Mehmed Ali Paşa.
Molho, Isaac
Musa Kâzım..
Muhiddin Bey (1)
Muhiddin Bey (2)
Muhiddin Bey (Hacı) (3)
Mümtaz Bey.
Müştak Bey.
Nabi Bey.
Nail Bey
Nazım Bey (Doktor) (1)
Nazım Paşa.
Necip Fazlı Bey.
Necmeddin Bey (Molla)
Nesim Masliah.
Nuri Bey
Ohannes Efendi (Kuyumcıyan)
Oskian Efendi
Osman Nizami (Nazmi) Paşa
Osman Sadık Bey (Kumandan)
Osman Talat Bey
Dr. Ömer Besim Paşa
Marmaduke Pickthall
Pertev Paşa
Rahmi Bey
Remzi Bey
Reşid Bey.
Reşid Bey (Teğmen)
Reşid Paşa
Rıfat
Rıfat Bey.
Rıza Bey (Kumandan)
Dr. Rıza Tevfik
Said Bey
Said Bey (Davud)
Salih Bey (Gürcü)
Salih Cimcoz Bey
Salih Paşa (1)
Salih Paşa (2)
Sami Bey
Semih Bey
S. Santo-Semo
Sason Efendi
Sefa Bey
Selim Fuad Bey
Seyfi Bey
Seyyid Bey
Seyyid Talip Bey
Sırrı Bey.
Süleyman Nazif
Süleyman Numan Paşa
Şefik Bey.
Şeyh Şaviş (Shawish)
Şemla (Shemla) Kardeşler
Şemseddin Paşa
Şerif Paşa
Şevki Paşa
Şükrü Paşa (Gazi)
Şükrü Bey
Talat Bey
Tevfik Bey.
Tevfik Paşa
Tosun Paşa.
Ubeydullah.
Vasfi Bey (Albay)
Vehib Paşa.
Yervant Altunian.
Yunus Nadi Bey.
Yusuf Shetwan.
Zeki Bey.
Ziya Bey.
Ziya Paşa (1)
Ziya Paşa (2)

İKİNCİ BÖLÜM
Aşiretler ve Önemli Şahıslar (Haziran-Temmuz 1919)
Abbas Mahmud Ağa (Pizhder)
Abdülkadir Baş Hacı Kozi (Mardin)
Abdürrahim Paşa Yusuf (Zerkilli Aşireti)
Abdürrezzak Şatana (Mardin)
Abdülhakim Bey (Dereveri Banda)
Abdülkerim Ağa (Zangana)
Abdül Muhammed-i Muhammed Amin (Jaf)
Abdülkadir
Abdurrahman (Yüzbaşı)
Abdullah Bey (Bajlan)
Abdullah Rüstem (Jaf)
Abdullah Cevdet
Abdullah Paşa (Harir)
Abdullah Osman (Şuan)
Abdurrahman Ağa (Şırnaklı)
Adalah Hanım (Halepçe)
gha Mirza.
Agha Petros.
Ahmed Bey ibn Hacı Süleyman Paşa
Ahmed Paşa (Dizai)
Ahmed Ağa (Barzan Şeyhi)
Ahmed Ağa (Şirvan)
Ahmed Hilmi (Cezire)
Ahmed-i Mehmed Bey.
Ahmed-i Mustafa (Jaf)
Ali Abdürrezzak (Şammar Arap)
Ali Ağa (Omarian)
Ali Amin Han (Jaf)
Ali Batti (Mizizak)
Ali Ekber Han (Sincabi)
Ali Han (Şırnak)
Ali Rammo.
Amin Ali (Bedirhan’ın oğlu)
Arif Paşa.
Audishu Han.
Aurahan (Mar)
Auraham Sada.
Awimelk.
Aziz Abbas Ağa (Duada)
Aziz Hacı Muhammed (Jaf)
Aziz Hac Abdurrahman (Jaf)
Aziz Şaşwar (Jaf)
Aziz Şerif Celil (Şuan)
Baban.
Babekr Ağa (Pizhder)
Bedirhan Bey (Qai)
Berkhu (Malik)
Cafer Sultan (Serdar Muatazad, Avroman-i Luhun)
Cemil Bey (Baban)
Cemil Ruhi Efendi (Saohamdi Ağa)
Cevdet (Doktor)
David.
Daniel
Derviş Samin (Jaf)
Doktor Rıfat (Mardin)
Elias (Yakubi Patriği)
Emanullah Han (Sincabi)
Emir Afşar (Jan Şaban)
İsmail-i Hafse Barahat (Alian)
Esadullah Han (Serdar Mansur)
Esadullah Han (Sincabi)
Evid (Malik)
Faraj-ı Amin-i Alak (Jaf)
Faraj-ı Muhammed (Jaf)
Faris Ağa (Şeyh Bizaini, Serçınar)
Faris Ağa (Şeyh Bizaini, Palkhana)
Faris Ağa (Zebar)
Faris Aziz (Jaf)
Fatah Bey (Jaf Walad Beyi)
Fatıma Hanım (Akhoyan)
Fattah Kamaran (Jaf)
Ferhan Ağa (Dakhori)
Fethullah Bey (Pirastini)
Fuad Efendi (Gurjiye)
Ghaidan Ağa (Bajlan)
Galip Ali Bey (Binbaşı)
Gulam Ali Han, Salar Mansur (Guran)
Gilyana (Kaşa)
Habib Ağa (Reikan)
Hacı Abdüllatif (İmadiye)
Hacı Abdurrahman El Kawaz.
Hacı Ahmed Ağa (Avineh)
Hacı Pir Davud (Dizai)
Hacı Yusuf Ağa (Şırnak)
Hacı Nevroz (Revanduz)
Hacı Şeyh Arif (Sakız)
Hacı Yusuf Ağa (Şırnak)
Hakkı Efendi
Halil Bey (Mahalami)
Hamdi Paşa (Baban)
Hamid Paşa.
Hamid Ağa (Zend)
Hamid Bey (Halepçe)
Hamid Han (Bajlan)
Hamu Ahmed Mehe (Dakshuri ve Tamini)
Hasan Ağa (Piran)
Hasan Ali Han, Emir Tuman (Karapapak)
Hasan Bey (Baban)
Hasan Hacı Kadir (Jaf)
Hulusi
Hurşit (Gezh)
Hurşit Bey (Dilo)
Hurşit Bey (Girmamak)
Hurşit Bey (Punianiş)
Hüsrev Han ve Emir Duman
Hürmüz
Hürmüz (Malik)
Hüseyin Ağa (Amir Panj)
Hüseyin Han (Avromani)
Hüseyin Han, Sirdar Zafer (Sincabi)
İbrahim Baiz Ağa (Dizai)
İbrahim Efendi (Wandalair)
İhsan-üddin (Tawilah)
İsmail Ağa (Simko, Şikak)
İşu Şamaşa.
İskender
İsmail Fazıl Paşa (General)
İsmail (Malik)
İzzettin (Habasbani)
İzzet Paşa (Kerkük)
Kadir Ağa (Bajlan)
Kadir Ağa (Tilishani)
Kadir Bey.
Kadir Bey (Khushnao)
Kadir-i Salih (Jaf)
Keyhusrev Han (Merivan)
Kaka Abdullah (Jaf)
Kasap Chikha (Siverek)
Karne Paşa (Mamaş)
Kerim (Nerva)
Kerim Bey İbn-i Fettah (Jaf)
Kerim Bey (Revanduz)
Kerim Fettah (Hamawand)
Kerim Kabad (Jaf)
Khamu (Malik) I
Khamu (Malik) II
Khannanişu (Mar)
Khelede Isu (Goyan)
Khered Çelebi (Mardin)
Khoshaba (Malik)
Kâmil Bey (Avineh)
Kâmil Bey (Kuşab)
Kurdah-ı İsah (Jaf)
Macid Bey (Bajlan)
Macid Bey (Jaf Begzadeh)
Macid Han (Avromani)
Macid Han (Bajlan)
Mahmud Ağa (Berwar)
Mahmud Paşa (Bonzo)
Mahmud Ağa (Sardikli Şeyh Bizaini)
Mahmud Ağa (Şeyh Bizaini, Mirzika Uliya)
Mahmud Han (Dizeli)
Mahmud Bey (Milli)
Mahmud Han (Merivani)
Mahmud-u Muhammed (Jaf)
Mahmud Paşa (Jaf)
Mecid üs Saltaneh (Urumiye)
Mehmed Ali İnsari (Şeyh)
Mehmed Efendi (Millîzade)
Mehmed (Musul)
Mehmed Salih Ağa (Berwar)
Mehmed Salih Efendi (İmadiye)
Memduh Bey
Merhan (Doktor)
Molla Azad Efendi
Muhammed Ali Han (Amir Panj)
Muhammed Bey (Suramiri)
Muhammed Habib (Talabani)
Muhammed Hasan-ı Muhammed Pir Wais (Jaf)
Muhammed Sultan Ahmed.
Muhammed Kerim Ağa (Zangana)
Muhammed Han, Feth El Saltaneh (Ahmadavand)
Muhammed-i Amin-i Mahmud (Jaf)
Muhammed-i Faraj Akheh (Jaf)
Muhammed-i Faraj Babahan (Jaf)
Muhammed Hurşit (Duada)
Muhammed Said Bey (Baradost)
Muhammed Salih Hüsnü.
Muhammed Şeyh (Talabani)
Muhammed Talib (Jaf)
Muhiddin (Dilo)
Muhsin Ağa Sayid (Kifri)
Muhteşem üs Sultan, Mirza Hasan Han.
Murad Wais-i-Mahmud (Jaf)
Musa Bey.
Mushi, John.
Mustafa-i Kadir (Jaf)
Mustafa Bey (Millîzade)
Mustafa Paşa (Şemdin)
Mustafa Paşa (Bajlan)
Naif Bey (Miran)
Necmeddin (Biara)
Nakşibendî Şeyhleri
Neesan (Bay)
Neuman
Nimrod
Numan Ağa (Berwar)
Osman (Cezire)
Osman Ağa (Goyan)
Perviz Han (Bajlan)
Peru Bey (Herki)
Popina
Rafael Han
Rafet Bey (Duada)
Ramazan Bakhsheh (Jaf)
Raşid Bey (Berwar) I
Raşid Bey (Berwar) II
Raşid Osman (Şuan)
Raşid üs Sultaneh (Karapapak)
Raşid Zeki Bey (Süleymaniye)
Rıza Ağa (Jaf)
Rüstem Muhammed (Jaf)
Saleh-i Kakeh Han (Jaf)
Salih Bey (Miryusufî)
Salih Murad Han (Rowandok)
Serdar Raşid Abbas Han.
Savar Ağa (Bilbas)
Sayid Abdullah (Karadağlı)
Sayid Ahmed Khanika.
Seyid Ahmed.
Seyid Muhammed Habib (Talabani)
Seyid Muhsin Ağa (Sada)
Seyid Kadir Ağa (Sada)
Seyid Rüstem..
Seyid Taha (Neri)
Said Umr Ağa (Jabbari-Sada Ailesi)
Simko (Şikak)
Süleyman Ağa (Şırnak)
Süleyman Nazif
Süreyya Bey (Bedirhan)
Suud (Nerva)
Süreyya Bey (Bedirhan’ın oğlu)
Şeyh Alaaddin (Doro, Nakşibendî)
Şeyh Ali (Barzinja)
Şeyh Alaaddin (İmadiye)
Şeyh Arif (Sakiz)
Şeyh Bahaüddin.
Şeyh Garip.
Şeyh Hamid (Talabani)
Şeyh Mahmud (Karadağlı, Birzinja ailesi)
Şeyh Muhammed (Tai Arapları)
Şeyh Muhammed Ağa (Balikh)
Şeyh Muhammed-i Maran (Alian Kürtleri)
Şeyh Muhiddin (Kanikowa)
Şeyh Necib (Karadağlı)
Şeyh Kadir (Karadağlı)
Şeyh Rauf (İmadiye)
Şeyh Rauf (Nakşibendî)
Şeyh Saidi (Jigri ve Kara Hasan)
Şeyh Seyid Nuri (Brifkhan)
Şeyh Vahab (Talabani)
Şerif Paşa (General)
Şükrü (Dereveri Banda)
Şükrü Ağa (Dakhori)
Tahir Ağa (Berwar)
Tahir Bey (Beyzade)
Tamer Han (Şırnak)
Tevfik Bin Yusuf (Sert)
Tevfik (Dereveri Banda)
Tevfik Ağa (Şeyh Bizaini)
Wasi Bey (Dilo)
Yusuf Bey (Naodaşt)
Zeki Bey
Zubaid.

Fişlerde yer alan isimlerle ilgili dipnotlar

——————————————————————————–

[1] Babaları ölen Osmanlı şehzadelerinin sarayda zorunlu olarak ikamet ettikleri yer. Burası, Topkapı Sarayı’nda Harem-i Hümayun’a bitişik şimşir ağaçlarıyla çevrili olduğundan dolayı şimşirlik denilen mahâldeydi. Burada 12 daire olup her dairenin birçok odaları vardı. Şimşirlik yüksek duvarlarla çevriliydi ve küçük bir bahçesi de bulunuyordu. Bu şimşirlik dairelerine kafes ismi de verilmekteydi. Bkz. Midhat Sertoğlu, Osmanlı Tarih Lugati, (İstanbul: Enderun Kitabevi, 1986) s. 325.
[2] 1913-14’te İngiltere’nin İstanbul’daki Büyükelçisi.
[3] Bütün metin içinde kısaca “Cemiyet” olarak belirtilen yapı İttihat ve Terakki Cemiyeti’dir.
[4] İzmir’de yaşayan İngiliz asıllı bir tüccar ailesi.
[5] Mahmud Şevket Paşa, 1856 yılında Bağdat’ta doğdu. Sultan Abdülhamid Han’ın tahttan indirilmesinde önemli rol oynadı. İstanbul’a hâkim olduğu bu sırada örfî idâre ilân ederek, suçlu-suçsuz demeden İttihatçılara ve kendisine muhâlif pek çok kimseyi îdâm ettirdi. Etrafında topladığı pek çok Balkan çetecisiyle saraya girerek, kıymetli eşyâları yağmaladı. Hazineyi, asırlardan beri toplanmış olan kıymetli yâdigârları ve dünyânın en zengin kütüphânelerinden olan saray kitaplığını yağma ettirdi. Bâbıâlî Baskını’ndan sonra, Enver Bey’in telkini ile 23 Ocak 1912’de sadrâzam oldu. Ancak, Mahmud Şevket Paşa’nın bu büyük nüfuzu ve kendi başına hareketleri İttihat ve Terakki içinde kendisine karşı muhâlif bir grubun doğmasına yol açtı. Nitekim Paşa, 11 Haziran 1913’te arabasının içinde tabanca ile vurularak öldürüldü. Suikastın esâsı aydınlanmamış, fakat bundan istifâde eden İttihatçılar, muhâliflerini asma fırsatını bulmuşlardır.

Haber 7